કમ્પ્યુટેશનલ થિંકિંગ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ પર મંથન; શિક્ષણમાં AIના નૈતિક અને જવાબદાર ઉપયોગ પર ભાર
અમદાવાદ
અમદાવાદની આર્મી પબ્લિક સ્કૂલ ખાતે સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઑફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશન (CBSE)ની ‘કમ્પ્યુટેશનલ થિંકિંગ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ’ વિષય પર પ્રાદેશિક કોન્ફરન્સનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કોન્ફરન્સમાં પ્રિન્સિપાલો અને શિક્ષકો સહિત આશરે 300 શિક્ષણવિદોએ ભાગ લીધો હતો. કોન્ફરન્સમાં આધુનિક શિક્ષણમાં ટેક્નોલોજીની બદલાતી ભૂમિકા, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)નો ઉપયોગ અને વિદ્યાર્થીઓમાં તાર્કિક વિચારશક્તિ વિકસાવવાના વિવિધ પાસાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
શિક્ષણમાં ટેક્નોલોજીનો નૈતિક ઉપયોગ જરૂરી
આ કાર્યક્રમમાં મુખ્ય મહેમાન અને આર્મી પબ્લિક સ્કૂલ અમદાવાદના પેટ્રન મેજર જનરલ એ. કે. મોહલા, GOC, 11 RAPID (H), આર્મી પબ્લિક સ્કૂલ અમદાવાદના ચેરમેન બ્રિગેડિયર મોહિત સક્સેના, CBSE અમદાવાદના પ્રાદેશિક અધિકારી અનિલ કુમાર ઠાકુર, CBSEના જોઈન્ટ સેક્રેટરી (IT) વિનોદ ડાયલાની, CBSE અમદાવાદના સેન્ટર ઑફ એક્સેલન્સનાં વડા ડૉ. મૃદુલા સિંહ અને IIT ગાંધીનગરના ટીચિંગ પ્રોફેસર તથા સેન્ટર ફોર ક્રિએટિવ લર્નિંગના પ્રિન્સિપાલ કો-ઓર્ડિનેટર પ્રો. મનીષ જૈન ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. શાળાનાં આચાર્ય સંગીતા પટેલે મહાનુભાવોનું સ્વાગત કર્યું હતું.
પ્રારંભિક સંબોધનમાં આચાર્ય સંગીતા પટેલે ભગવદ્ ગીતાના વિચારોનો સંદર્ભ આપીને જણાવ્યું હતું કે શિક્ષણમાં ટેક્નોલોજીના જવાબદાર ઉપયોગ માટે જ્ઞાન અને વિવેકનું માર્ગદર્શન આવશ્યક છે. વિદ્યાર્થીઓ સ્વતંત્ર રીતે વિચારી શકે, યોગ્ય પ્રશ્નો પૂછી શકે અને નવી ટેક્નોલોજીનો નૈતિક સમજ સાથે ઉપયોગ કરી શકે તે દિશામાં શિક્ષણ આપવાની જરૂરિયાત તેમણે વ્યક્ત કરી હતી.
માનવીય મૂલ્યો અને સર્વાંગી વિકાસ પર ભાર
મુખ્ય મહેમાન મેજર જનરલ એ. કે. મોહલાએ ટેક્નોલોજીની પ્રગતિને સાર્થક બનાવવા માટે માનવીય મૂલ્યો, કલ્પનાશક્તિ અને ચારિત્ર્યનું મહત્ત્વ સમજાવ્યું હતું. શિક્ષણમાં નવીનતા અપનાવવાની સાથે વિદ્યાર્થીઓના સર્વાંગી વિકાસને કેન્દ્રમાં રાખવો જોઈએ તેમ તેમણે જણાવ્યું હતું.
CBSE અમદાવાદના પ્રાદેશિક અધિકારી અનિલ કુમાર ઠાકુરે માહિતીનું સાચા અર્થમાં જ્ઞાનમાં રૂપાંતર કરવામાં શિક્ષકોની મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા પર ભાર મૂક્યો હતો. CBSEના જોઈન્ટ સેક્રેટરી (IT) વિનોદ ડાયલાનીએ શિક્ષણમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના નૈતિક અને સમજદારીપૂર્વકના ઉપયોગ અંગે પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા હતા. જ્યારે ડૉ. મૃદુલા સિંહે વિદ્યાર્થીઓમાં પ્રશ્ન પૂછવાની, વિશ્લેષણ કરવાની, યોગ્ય નિર્ણય લેવાની અને સર્જનાત્મક રીતે વિચારવાની ક્ષમતા વિકસાવવામાં કમ્પ્યુટેશનલ થિંકિંગનું મહત્ત્વ સમજાવ્યું હતું.
પ્રાયોગિક શિક્ષણ અને સમસ્યા ઉકેલવાની ક્ષમતા
IIT ગાંધીનગરના પ્રો. મનીષ જૈને અનુભવ આધારિત STEM શિક્ષણ અને અભ્યાસને રસપ્રદ, સર્જનાત્મક તથા સરળ બનાવતી નવીન પદ્ધતિઓ અંગે માર્ગદર્શન આપ્યું હતું. પ્રાયોગિક પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓમાં વૈજ્ઞાનિક અભિગમ, સમસ્યા ઉકેલવાની ક્ષમતા અને સર્જનાત્મક વિચારશક્તિ વિકસાવી શકાય છે તેમ તેમણે જણાવ્યું હતું.
કોન્ફરન્સના શૈક્ષણિક સત્રોમાં ગતિ શક્તિ વિશ્વવિદ્યાલય, વડોદરાનાં આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર અને પ્રોગ્રામ કો-ઓર્ડિનેટર ડૉ. અંશિકા શ્રીવાસ્તવે ભવિષ્યલક્ષી શિક્ષણમાં ટેક્નોલોજી અને AIની ભૂમિકા અંગે વિચારો રજૂ કર્યા હતા. અજમેરની આર્યન પબ્લિક સ્કૂલના પ્રિન્સિપાલ ગૌરવ ખન્નાએ તાર્કિક વિચારશક્તિ અને સમસ્યા ઉકેલવાની કુશળતા વિકસાવવામાં કમ્પ્યુટેશનલ થિંકિંગનું મહત્ત્વ સમજાવ્યું હતું. DPS વારાણસીના ભૂતપૂર્વ પ્રિન્સિપાલ મુકેશ શેલટે શિક્ષણ-અધ્યયન પ્રક્રિયામાં AI અને કમ્પ્યુટેશનલ થિંકિંગના વ્યવહારુ અમલીકરણ અંગે માર્ગદર્શન આપ્યું હતું.
વર્ગખંડમાં AIના ઉપયોગ અંગે ચર્ચા
કોન્ફરન્સમાં અમદાવાદની વિવિધ શાળાઓના પ્રિન્સિપાલોની પેનલ ચર્ચા યોજાઈ હતી. તેમાં વર્ગખંડમાં AI અને કમ્પ્યુટેશનલ થિંકિંગને કેવી રીતે અસરકારક રીતે સામેલ કરી શકાય તે અંગે વિચારોનું આદાનપ્રદાન થયું હતું. શિક્ષણને વધુ રસપ્રદ, સંવાદાત્મક અને ભવિષ્યલક્ષી બનાવવા માટેની પદ્ધતિઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
આ કાર્યક્રમમાં અમદાવાદ અને ગાંધીનગરના જિલ્લા તાલીમ સંયોજકો (DTCs) તથા નાયબ જિલ્લા તાલીમ સંયોજકો (Dy. DTCs) પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. કોન્ફરન્સનો મુખ્ય ઉદ્દેશ શિક્ષકોને આધુનિક ટેક્નોલોજી સાથે સુસંગત શિક્ષણ પદ્ધતિઓ અપનાવવા પ્રેરિત કરવાનો અને વિદ્યાર્થીઓને ભવિષ્યના પડકારો માટે તૈયાર કરવાનો રહ્યો હતો.
