સુપ્રીમ કોર્ટે ઠરાવ્યું કે બેંક દ્વારા નિર્ધારિત સમયગાળામાં ચેક રજૂ કરવામાં નિષ્ફળતા સેવામાં ખામી છે અને ગ્રાહકના અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરે છે. કોર્ટે બેંકની બેદરકારી સ્વીકારી , જોકે વળતર 10% થી ઘટાડીને 6% કરવામાં આવ્યું .
એસવીએન,નવી દિલ્હી
એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં , સુપ્રીમ કોર્ટે ઠરાવ્યું છે કે ગ્રાહક દ્વારા જમા કરાયેલ ચેકને વાજબી કારણ વગર તેની માન્યતા અવધિમાં રજૂ કરવામાં નિષ્ફળતા ગ્રાહક સુરક્ષા કાયદા હેઠળ સેવામાં ખામી સમાન ગણાશે . ન્યાયાધીશ બી.વી. નાગરત્ના અને ઉજ્જવલ ભુયાનની બેન્ચે બેંકની બેદરકારીને સમર્થન આપ્યું હતું, અને જણાવ્યું હતું કે ગ્રાહકના એજન્ટ તરીકે બેંક , ચેકની સમયસર રજૂઆત સુનિશ્ચિત કરવા માટે બંધાયેલી છે.
આ કેસમાં એક ગ્રાહકનો સમાવેશ થાય છે જેણે 29 મે , 2018 ના રોજ તેના ખાતામાં બે ઉચ્ચ-મૂલ્યના ચેક જમા કરાવ્યા હતા , જે કુલ ₹ 1,06,10,768 હતા . આ ચેક 3 માર્ચ , 2018 ના રોજના હતા અને 2 જૂન , 2018 સુધી માન્ય હતા.
ગ્રાહકના મતે , શરૂઆતમાં ચેક પ્રોસેસ કરીને ક્રેડિટ કરવામાં આવ્યા હતા , પરંતુ પછીથી ઓનલાઈન ચેક રિટર્ન ટિપ્પણી સાથે પરત કરવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ બેંકને માન્યતા સમયગાળામાં ચેક ફરીથી રજૂ કરવા જરૂરી હતા , પરંતુ તેમણે તેમ કર્યું નહીં. જ્યારે ચેક પાછળથી રજૂ કરવામાં આવ્યા , ત્યારે તે સ્ટોલ થઈ ગયા હતા અને તેમનું અપમાન કરવામાં આવ્યું હતું.
વિલંબ માટે 30 અને 31 મેના રોજ હડતાળનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો , પરંતુ કોર્ટે કહ્યું હતું કે 1 અને 2 જૂનના રોજ કાર્યકારી દિવસો ઉપલબ્ધ હતા. 20 એપ્રિલના ચુકાદામાં ન્યાયાધીશ ઉજ્જવલ ભુયાન જણાવ્યું હતું કે ગ્રાહકના શ્રેષ્ઠ હિતમાં કાળજી અને તત્પરતાથી કાર્ય કરવાની જવાબદારી બેંકની છે. વિલંબ પછી પણ વાજબી સમયની અંદર ચેક રજૂ કરવામાં નિષ્ફળતા, બેદરકારી ગણાય છે. જોકે , કોર્ટે વળતરની રકમ 10% થી ઘટાડીને 6% કરી કારણ કે વાસ્તવિક નુકસાનનું ચોક્કસ મૂલ્યાંકન અસ્પષ્ટ હતું.
વિલંબ અને બેદરકારીને હળવાશથી લેવામાં આવશે નહીં
આ નિર્ણય સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે બેંકિંગ સેવાઓમાં વિલંબ , બેદરકારી અને પ્રક્રિયાગત ભૂલોને હળવાશથી લેવામાં આવશે નહીં. ગ્રાહક દ્વારા ચેક જમા કરાવવો એ બેંકમાં મૂકવામાં આવેલા વિશ્વાસનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. જો કોઈ બેંક સમયસર તેની જવાબદારીઓ પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળ જાય , તો તે કાયદા હેઠળ જવાબદાર રહેશે.
