નવી દિલ્હી
દિલ્હી મેટ્રો સહિત દેશના મેટ્રો નેટવર્કમાં ટ્રેન સંચાલન અને દેખરેખ માટે વિદેશી ટેકનોલોજી પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાની તૈયારીઓ હવે ખૂબ જ ઝડપી બની ગઈ છે. DMRC (દિલ્હી મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશન)ના વાર્ષિક અહેવાલ મુજબ, સ્વદેશી ‘કમ્યુનિકેશન બેઝ્ડ ટ્રેન કંટ્રોલ’ (i-CBTC) સિસ્ટમ વિકસાવવાના તમામ તબક્કા પૂરા થઈ ચૂક્યા છે. ટૂંક સમયમાં જ રેડ લાઇન પર આનો ટ્રાયલ શરૂ થશે. ટ્રાયલ સફળ રહેવા પર ફેઝ-4ના એરોસિટી-તુલગકાબાદ કોરિડોર પર પહેલીવાર આ સ્વદેશી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવી શકે છે.
રિપોર્ટ શું કહે છે?
રિપોર્ટ અનુસાર, સિસ્ટમની તકનીકી જરૂરિયાતો અને સ્પેસિફિકેશન તૈયાર કર્યા બાદ વિવિધ સબ-સિસ્ટમના પ્રોટોટાઇપ બનાવીને લેબમાં પરીક્ષણ કરવામાં આવી ચૂક્યું છે. ફિલ્ડ ટ્રાયલ માટે ઉપકરણોના નિર્માણના ઓર્ડર પણ આપી દેવામાં આવ્યા છે. રેડ લાઇન પર શાસ્ત્રી પાર્કથી શાહદરા વચ્ચેના પાંચ કિલોમીટરના હિસ્સામાં ઉપકરણો લગાવીને ટેકનોલોજીની કાર્યક્ષમતા અને વેલિડેશનની તપાસ કરવામાં આવશે.
આનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય શું છે?
આ સ્વદેશી સિસ્ટમને DMRC, ભારત ઈલેક્ટ્રોનિક્સ લિમિટેડ (BEL) અને રેલવેના રિસર્ચ ડિઝાઇન એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ ઓર્ગેનાઈઝેશન (RDSO) મળીને વિકસાવી રહ્યા છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશમાં જ આધુનિક ટ્રેન કંટ્રોલ ટેકનોલોજી તૈયાર કરવાનો છે. હાલમાં દિલ્હી મેટ્રોની મિજેન્ટા અને પિંક લાઇન પર CBTC ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે, જ્યારે અન્ય કોરિડોર પર ATS સિસ્ટમ કામ કરી રહી છે. DMRC જૂના કોરિડોર પર પણ આ સ્વદેશી સિસ્ટમ લાગુ કરવા માંગે છે.
શું છે CBTC ટેકનોલોજી?
કમ્યુનિકેશન બેઝ્ડ ટ્રેન કંટ્રોલ (CBTC) એક અત્યાધુનિક સિગ્નલિંગ ટેકનોલોજી છે. આમાં ટ્રેનો અને કંટ્રોલ સિસ્ટમ વચ્ચે સતત વાયરલેસ કમ્યુનિકેશન (સંદેશાવ્યવહાર) થતો રહે છે. જેનાથી ટ્રેનની વાસ્તવિક સ્થિતિ, ગતિ અને બીજી ટ્રેનોથી તેનું અંતર કેટલું છે તેની સચોટ દેખરેખ રાખી શકાય છે.
i-CBTC ટેકનોલોજીના મુખ્ય ફાયદા:
- ભારતીય મેટ્રોની વિદેશી ટેકનોલોજી પરની નિર્ભરતા ઘટશે.
- માત્ર 90 સેકન્ડની ફ્રિક્વન્સી (સમય અંતરાલ) પર ટ્રેનોને સુરક્ષિત રીતે ચલાવી શકાશે.
- વિદેશી કંપનીઓ પર નિર્ભરતા ઘટવાથી સિસ્ટમનો ખર્ચ ઘણો ઓછો થઈ જશે.
- દેશના તમામ મેટ્રો કોરિડોર પર એક જ સમાન સ્વદેશી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરી શકાશે.
