બિપિન દાણી
મુંબઈ
માન્ચેસ્ટરમાં ભારત અને ઈંગ્લેન્ડ વચ્ચેની ચોથી ટેસ્ટ માત્ર કૌશલ્યની લડાઈ નહોતી – તે એક મોટી વાતચીત માટે એક મુખ્ય મુદ્દો બની ગઈ. ઋષભ પંતે, પગમાં ફ્રેક્ચર હોવા છતાં, એક હિંમતવાન અડધી સદી રમી જેણે લાંબા સમયથી ચાલતા પ્રશ્નને ફરીથી જન્મ આપ્યો: શું ક્રિકેટમાં ગંભીર ઈજાઓ માટે અવેજી બેટ્સમેનોને મંજૂરી આપવી જોઈએ, જેમ કે તે ઉશ્કેરાટ માટે આપે છે?
ઉશ્કેરાટ સબસ્ટિટ્યુટ શું છે?
2019 થી, ICC એ ઉશ્કેરાટ સબસ્ટિટ્યુટને મંજૂરી આપી છે – મેચ દરમિયાન માથા કે ગરદનની ઈજાથી પીડાતા ખેલાડીઓ માટે સમાન-પ્રકારના રિપ્લેસમેન્ટ. આ અવેજી બેટિંગ, બોલિંગ અને ફિલ્ડિંગ કરી શકે છે, પરંતુ તબીબી મંજૂરી અને મેચ રેફરી પાસેથી મંજૂરી પછી જ. આ નિયમ ખેલાડીઓની સલામતીને પ્રાથમિકતા આપવા માટે રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો, ખાસ કરીને ફિલ હ્યુજીસની જીવલેણ ઈજા જેવી દુ:ખદ ઘટનાઓ પછી.
પરંતુ નિયમનો સાંકડો અવકાશ હવે ચકાસણી હેઠળ છે.
ગાવસ્કરનું પરિવર્તન માટે આહ્વાન
સુનીલ ગાવસ્કર, જે ક્યારેય બોલ્ડ મંતવ્યોથી શરમાતા નથી, તેમણે માથાની ઇજાઓ માટે અવેજી ખેલાડીઓને મંજૂરી આપવાના તર્ક પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો, પરંતુ અન્ય ગંભીર શારીરિક ઇજાઓ માટે નહીં. માન્ચેસ્ટર ટેસ્ટ દરમિયાન બોલતા, તેમણે કહ્યું: “આ એક સ્પષ્ટ ઇજા છે. અવેજી ખેલાડીઓને મંજૂરી આપવી જોઈએ. તબીબી નિષ્ણાતોની સ્વતંત્ર સમિતિને આ નિર્ણયો લેવા દો.” તેમણે ઉશ્કેરાટના નિયમની પણ ટીકા કરી, તેને “અક્ષમતાનો વિકલ્પ” ગણાવ્યો અને દલીલ કરી કે જો કોઈ ખેલાડી શોર્ટ-પિચ બોલિંગને સંભાળી શકતો નથી, તો તેણે ટેસ્ટ ક્રિકેટ રમવું જોઈએ નહીં.
ક્રિકેટરોનું વજન
આ ચર્ચાએ ક્રિકેટ જગત તરફથી વિવિધ પ્રકારની પ્રતિક્રિયાઓ મેળવી છે: ઇંગ્લેન્ડના ભૂતપૂર્વ કેપ્ટન માઈકલ વોન, ઈજાના બદલાવને મજબૂત રીતે સમર્થન આપે છે: “જો કોઈને સ્પષ્ટ ઈજા થાય છે – જેમ કે તૂટેલા પગ અથવા ફાટેલા સ્નાયુ – તો તેને બદલવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ. મને એ હકીકત ગમતી નથી કે આપણી પાસે ચાર દિવસ બાકી છે અને આપણે અસરકારક રીતે 10 vs 11 ની સ્પર્ધામાં આગળ વધી રહ્યા છીએ.”
ઝિમ્બાબ્વેના ભૂતપૂર્વ ફાસ્ટ બોલર હેનરી ઓલોન્ગા એક વ્યાપક દૃષ્ટિકોણ અપનાવે છે: “હું અવેજી ખેલાડીઓના વિચાર માટે ખુલ્લો છું, કદાચ મર્યાદિત સંખ્યામાં, જરૂરી નથી કે તે ગમે તેટલા હોય અને ફક્ત ઇજાઓ સુધી મર્યાદિત ન હોય. ફૂટબોલ વિશે વિચારો – સબ્સ યુક્તિપૂર્વક રમત બદલી શકે છે. ક્રિકેટમાં કેમ નહીં?”
ઇંગ્લેન્ડના ભૂતપૂર્વ કેપ્ટન એલિસ્ટર કૂક, સાવધાની રાખવાની વિનંતી કરે છે: “જો તે ફક્ત ઉઝરડા હોય તો શું? શું તમને અસ્વસ્થતાને કારણે બદલવામાં આવે છે? તે એક લપસણી ઢાળ છે.”
ઇંગ્લેન્ડના ભૂતપૂર્વ ફાસ્ટ બોલર સ્ટીવન ફિન, આ વિચારનો વિરોધ કરે છે: “ટેસ્ટ ક્રિકેટમાં ઈજાના અવેજી ખેલાડીઓ ન હોવા જોઈએ. રમત કોઈ કારણસર પાંચ દિવસથી વધુ રમાય છે. જો તમે ઈજાને કારણે નવા બોલરને બદલી શકો છો, તો તે ખોટું હશે.”
ભારતના ઓલરાઉન્ડર શાર્દુલ ઠાકુર, સમયના મહત્વને સૂચવે છે: “જો આવું થાય, તો તે આ WTC ચક્ર પછી હોવું જોઈએ. મધ્યમાં ફેરફારો અન્યાયી હોઈ શકે છે.”
ક્રિકેટ વિશ્લેષક, સબ્યસાચી ચૌધરી, આ વિચારને સલામતીના પગલાં સાથે સમર્થન આપે છે: “આવી પરિસ્થિતિઓમાં સમાન બદલો બદલવાની મંજૂરી આપવી એ ફક્ત વાજબી અને વાજબી લાગે છે – પરંતુ પ્રક્રિયા હવાચુસ્ત હોવી જોઈએ.”
શું નિયમોમાં ફેરફાર કરવો જોઈએ?
ICC ગંભીર બાહ્ય ઇજાઓ માટે સમાન બદલો લેવાની મંજૂરી આપવા માટે નિયમમાં ફેરફાર કરવાનું વિચારી રહ્યું છે. સ્થાનિક ક્રિકેટમાં ટ્રાયલ તબક્કો ઓક્ટોબર 2025 માં શરૂ થવાની ધારણા છે. પરંતુ ઘણા પડકારો બાકી છે:
- “ગંભીર ઈજા” તરીકે શું લાયક છે તે વ્યાખ્યાયિત કરવું
- વ્યૂહાત્મક દુરુપયોગ અટકાવવો
- તબીબી પારદર્શિતા અને તટસ્થતા સુનિશ્ચિત કરવી
અંતિમ વિચાર
પંતની બહાદુરી ફક્ત એક હાઇલાઇટ કરતાં વધુ બની શકે છે – તે નિયમ પરિવર્તન માટે ઉત્પ્રેરક બની શકે છે જે ક્રિકેટના ન્યાયીપણા અને ખેલાડીઓના કલ્યાણ માટેના અભિગમને ફરીથી આકાર આપે છે. જો રમત ખેલાડીઓને માથાના આઘાતથી બચાવવા માટે વિકસિત થઈ છે, તો કદાચ તે કરુણાને તૂટેલા હાડકાં સુધી પણ લંબાવવાનો સમય આવી ગયો છે. અને જો ક્રિકેટ ખરેખર એક એવી રમત છે જે તેના પડકારો સાથે વધે છે, તો કદાચ આ માન્ચેસ્ટર ટેસ્ટ ફક્ત એક મેચ ન હતી – તે ગણતરીનો ક્ષણ હતો.
