એક વર્ષ સુધી સોનું ન ખરીદો : પીએમ મોદીની અપીલનો જાણકારોએ આપ્યા વિશેષ તર્ક

પીએમ મોદીએ ભારતીયોને રાષ્ટ્રીય હિતમાં એક વર્ષ સુધી સોનું ખરીદવાથી દૂર રહેવાની અપીલ કરી છે. આ અપીલને થિંક ટેન્ક GTRI દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવ્યું છે. તેણે આ અપીલના કારણો સમજાવ્યા છે. GTRI અનુસાર , સોનાની આયાત વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર પર દબાણ લાવી રહી છે. આનાથી વેપાર સંતુલન પર પ્રતિકૂળ અસર પડે છે

નવી દિલ્હી 

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રાષ્ટ્રીય હિતમાં ભારતીયોને એક વર્ષ સુધી સોનું ખરીદવાથી દૂર રહેવાની અપીલ કર્યાના એક દિવસ પછી, થિંક ટેન્ક GTRI એ પ્રતિક્રિયા આપી છે. તેણે આ અપીલને સમર્થન આપ્યું છે અને આમ કરવા પાછળનું કારણ પણ સમજાવ્યું છે. GTRI કહે છે કે સોનાની આયાતમાં વધારો ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર પર દબાણ લાવી રહ્યો છે. આનાથી વેપાર સંતુલન પર અસર પડી રહી છે.
તેના અહેવાલમાં, થિંક ટેન્કે જણાવ્યું હતું કે , ” GTRI વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અપીલનું સમર્થન કરે છે જેમાં તેમણે ભારતીયોને એક વર્ષ સુધી સોનું ન ખરીદવા કહ્યું છે. સોનાની આયાતમાં વધારો ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર અને વેપાર સંતુલનને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યો છે. “

પીએમ મોદીએ શું અપીલ કરી ?

રવિવારે, વડા પ્રધાને નાગરિકોને બિન-જરૂરી સોનાની ખરીદી મુલતવી રાખવા અપીલ કરી હતી.

લગ્ન સંબંધિત ખરીદી સહિત વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે આ કરવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું.

ભારત તેની સોનાની લગભગ બધી જ જરૂરિયાતો માટે આયાત પર નિર્ભર છે.

તેથી, સોનાનો વધતો પ્રવાહ અર્થતંત્ર પર સતત ભારે બોજ નાખી રહ્યો છે.

થિંક ટેન્કે અર્થ સમજાવ્યો

થિંક ટેન્કે ભાર મૂક્યો હતો કે ભારતમાં સોનાના લગડીઓની આયાત 2022 માં $ 36.5 બિલિયનથી વધીને 2025 માં $ 58.9 બિલિયન થવાનો અંદાજ છે , જેનાથી દેશના વેપાર સંતુલન પર દબાણ આવશે. ભારત તેના લગભગ તમામ સોનાના વપરાશની આયાત કરે છે.

GTRI એ સૂચવ્યું

જોકે , ગ્લોબલ ટ્રેડ રિસર્ચ ઇનિશિયેટિવ (GTRI) એ પણ સરકારને ભારત-UAE મુક્ત વેપાર કરાર ( FTA) હેઠળ કિંમતી ધાતુઓ પરની છૂટછાટોની સમીક્ષા કરવા વિનંતી કરી છે જેથી દેશના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારને સુરક્ષિત રાખી શકાય.
 GTRI સરકારને તેની FTA નીતિઓની સમીક્ષા કરવા પણ વિનંતી કરે છે, ખાસ કરીને ભારત-UAE વેપાર કરાર હેઠળ દુબઈને આપવામાં આવેલી કિંમતી ધાતુઓ પરની ટેરિફ છૂટછાટો,  એવું તેમાં જણાવાયું છે . GTRI કહે છે કે સોનાની આયાતમાં તાજેતરના વધારામાં આ છૂટછાટોએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે.

અશ્વિની વૈષ્ણવે પીએમ મોદીની અપીલનો પુનરોચ્ચાર કર્યો

કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે પીએમ મોદીની નાગરિકોને આયાત સંબંધિત ખર્ચ ઘટાડવા અને વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવવાની અપીલનો સ્વીકાર કર્યો. તેમણે કહ્યું કે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષનો ઉકેલ ન આવ્યો હોવાથી, આ અપીલ હવે વધુ તાકીદની બની ગઈ છે, જે સમગ્ર વૈશ્વિક અર્થતંત્રને અસર કરી રહી છે. નવી દિલ્હીમાં CII વાર્ષિક વ્યાપાર સમિટ 2026 માં બોલતા , વૈષ્ણવે કહ્યું કે તાજેતરના વિકાસ સૂચવે છે કે આ ક્ષેત્રમાં શાંતિ હજુ પણ દૂર છે. તેમણે ભાર મૂક્યો કે દેશના આર્થિક હિતોનું રક્ષણ કરવામાં દરેક નાગરિકની ભૂમિકા છે. આ હાંસલ કરવા માટે , વિદેશી હૂંડિયામણ ખર્ચ શક્ય તેટલો ઘટાડવો જોઈએ અને વિદેશી હૂંડિયામણની કમાણી વધારવી જોઈએ.

વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવવાની વાત

મંત્રીએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવવાની શરૂઆત રોજિંદા નિર્ણયોથી થવી જોઈએ, જેમ કે ડીઝલ અને પેટ્રોલનો વપરાશ ઘટાડીને બળતણ ખર્ચ ઘટાડવા. તેમણે વ્યક્તિઓ , વ્યવસાયો અને ઉદ્યોગોને તેમની ક્ષમતાઓ અનુસાર આ માટે પગલાં લેવા વિનંતી કરી.
મધ્ય પૂર્વમાં વધી રહેલા તણાવ વચ્ચે તેમની ટિપ્પણીઓ આવી છે, જે 70 દિવસથી વધુ સમયથી ચાલી રહી છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં પરિણમેલા વિક્ષેપો વૈશ્વિક ઊર્જા પ્રવાહને અસર કરી રહ્યા છે.

સોનાનું આયાત બિલ કેટલું છે ?

પ્રધાનમંત્રીની અપીલ એવા સમયે આવી છે જ્યારે ભારતનું સોનાનું આયાત બિલ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયું છે. ચીન પછી ભારત વિશ્વનું બીજું સૌથી મોટું બુલિયન બજાર છે.
વાણિજ્ય મંત્રાલયના ડેટા અનુસાર , ભારતની સોનાની આયાત 2025-26માં 24 % વધીને $ 71.98 બિલિયન ( ₹ 6.77 લાખ કરોડ) ની સર્વકાલીન ઉચ્ચતમ સપાટીએ પહોંચવાનો અંદાજ છે, જે 2024-25માં $ 58 બિલિયન ( ₹ 5.45 લાખ કરોડ) હતી . 2023-24માં આયાત $ 45.54 બિલિયન (₹ 4.28 લાખ કરોડ) અને 2022-23માં $ 35 બિલિયન (₹ 3.29 લાખ કરોડ) સુધી પહોંચવાનો અંદાજ હતો. દરમિયાન , પીએમ મોદીની જાહેરાત બાદ જ્વેલરી કંપનીઓના શેરમાં તીવ્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો. માંગમાં સંભવિત ઘટાડા અંગે રોકાણકારોએ ચિંતા વ્યક્ત કરી.