પેટ્રોલ પર વિન્ડફોલ ટેક્સ વધારી ₹1.50 પ્રતિ લિટર કરાયો, ડીઝલની એક્સપોર્ટ લેવી ₹25 અને ATFની ડ્યૂટી ₹19 પ્રતિ લિટર થઈ
નવી દિલ્હી:
કેન્દ્ર સરકારે 1 સપ્ટેમ્બર 2026થી પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની નિકાસ પર લાગતી ડ્યૂટીના માળખામાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કર્યો છે. તાજા નિર્ણય મુજબ પેટ્રોલની નિકાસ પર વિન્ડફોલ ટેક્સ એટલે કે સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઇઝ ડ્યૂટી (SAED) શૂન્યથી વધારીને ₹1.50 પ્રતિ લિટર કરવામાં આવી છે. બીજી તરફ ડીઝલની નિકાસ પરની લેવી ₹24થી વધારીને ₹25 પ્રતિ લિટર કરવામાં આવી છે. જ્યારે એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF)ની નિકાસ ડ્યૂટીમાં 50 પૈસાનો ઘટાડો કરીને ₹19 પ્રતિ લિટર કરવામાં આવી છે. જોકે, આ ફેરફારનો સ્થાનિક બજારમાં વેચાતા પેટ્રોલ-ડીઝલની એક્સાઇઝ ડ્યૂટી પર કોઈ સીધી અસર નહીં થાય.
પેટ્રોલની નિકાસ પર ₹1.50ની લેવી
સરકારના નવા નિર્ણય હેઠળ પેટ્રોલની નિકાસ પર પ્રતિ લિટર ₹1.50ની લેવી વસૂલવામાં આવશે. આ સંપૂર્ણ રકમ સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઇઝ ડ્યૂટી (SAED)ના સ્વરૂપમાં લેવામાં આવશે. અગાઉ 15 ઓગસ્ટની સમીક્ષા દરમિયાન પેટ્રોલની નિકાસ પરની ડ્યૂટી શૂન્ય કરી દેવામાં આવી હતી. હવે સરકારે આ રાહત પાછી ખેંચી છે.
ડીઝલ પર લેવીમાં ₹1નો વધારો
ડીઝલની નિકાસ પરની લેવીમાં પણ વધારો કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ પ્રતિ લિટર ₹24ની લેવી લાગતી હતી, જે હવે વધારીને ₹25 પ્રતિ લિટર કરવામાં આવી છે. આમાં ₹24 પ્રતિ લિટર SAED તરીકે અને વધારાનો ₹1 રોડ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેસ (RIC) તરીકે લેવામાં આવશે.
ATFની નિકાસ ડ્યૂટીમાં ઘટાડો
પેટ્રોલ અને ડીઝલની સરખામણીમાં ATF એટલે કે વિમાનના ઇંધણની નિકાસ પર સરકાર તરફથી થોડી રાહત આપવામાં આવી છે. ATF પરની ડ્યૂટી ₹19.50થી ઘટાડીને ₹19 પ્રતિ લિટર કરવામાં આવી છે. આ સમગ્ર ડ્યૂટી SAED તરીકે વસૂલવામાં આવશે.
આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવના આધારે દરોમાં ફેરફાર
પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની નિકાસ ડ્યૂટીમાં આ ફેરફાર સરકારની પાક્ષિક સમીક્ષા વ્યવસ્થાનો ભાગ છે. કાચા તેલ, પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ATFના આંતરરાષ્ટ્રીય બજારના સરેરાશ ભાવને ધ્યાનમાં રાખીને દર 15 દિવસે નક્કી કરવામાં આવે છે. આ વ્યવસ્થાના કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ભાવમાં થતા ફેરફાર પ્રમાણે નિકાસ લેવીમાં વધારો અથવા ઘટાડો કરી શકાય છે.
સ્થાનિક પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ પર સીધી અસર નહીં
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે નિકાસ ડ્યૂટીમાં કરવામાં આવેલા આ ફેરફારો માત્ર પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની નિકાસ પર લાગુ થશે. દેશમાં સ્થાનિક વપરાશ માટે વેચાતા પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની હાલની કેન્દ્રીય એક્સાઇઝ ડ્યૂટીમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. તેથી માત્ર આ નિર્ણયના આધારે સ્થાનિક પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં સીધો વધારો થવાનો નથી.
27 માર્ચથી લાગુ છે ખાસ નિકાસ વ્યવસ્થા
પશ્ચિમ એશિયામાં સર્જાયેલા સંકટ વચ્ચે દેશમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની પૂરતી ઉપલબ્ધતા જળવાઈ રહે અને જરૂરી હોય ત્યારે નિકાસને નિયંત્રિત કરી શકાય તે માટે સરકારે 27 માર્ચ 2026થી આ પ્રકારની નિકાસ લેવીની વ્યવસ્થા અમલમાં મૂકી હતી. તાજી સમીક્ષામાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની નિકાસ પરની લેવીમાં વધારો કરીને સ્થાનિક બજારમાં ઇંધણની ઉપલબ્ધતાને પ્રાથમિકતા આપવાનો સંકેત આપવામાં આવ્યો છે.
