SCO સમિટમાં CPEC મુદ્દે PM મોદીની સ્પષ્ટ વાત, ચીનને અપાવી સંપ્રભુતાની યાદ

શી જિનપિંગની હાજરીમાં PM મોદીએ કહ્યું—સંપ્રભુતા અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાને અવગણીને બનાવાયેલા કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ્સ સ્વીકાર્ય નથી

બિશ્કેક:

શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (SCO) શિખર સંમેલનમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ચીન-પાકિસ્તાન ઈકોનોમિક કોરિડોર (CPEC) મુદ્દે ભારતનું વલણ ફરી એકવાર સ્પષ્ટ કર્યું. ચીન અને પાકિસ્તાનનું નામ લીધા વિના PM મોદીએ કહ્યું કે કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ્સમાં તમામ દેશોની સંપ્રભુતા અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાનું સન્માન થવું જોઈએ. ખાસ વાત એ રહી કે PM મોદી જ્યારે આ વાત કરી રહ્યા હતા ત્યારે ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ પણ હાજર હતા.

સંપ્રભુતાને અવગણીને કનેક્ટિવિટી નહીં

SCO સમિટને સંબોધિત કરતાં PM મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે જે કનેક્ટિવિટી કોઈ દેશની સંપ્રભુતા અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાને અવગણે છે, તેના પર વિશ્વાસ કરી શકાય નહીં. ભારતના સંદર્ભમાં આ નિવેદનને CPEC સાથે જોડીને જોવામાં આવી રહ્યું છે, કારણ કે CPEC પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (PoK)માંથી પસાર થાય છે.

PM મોદીએ પોતાના સંબોધનમાં વિશ્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધો અને સંઘર્ષોનો ઉકેલ વાતચીત અને કૂટનીતિ દ્વારા લાવવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે યુદ્ધના મેદાનમાં કોઈ કાયમી ઉકેલ મળતો નથી.

CPEC શું છે?

ચીન-પાકિસ્તાન ઈકોનોમિક કોરિડોર ચીનના શિંજિયાંગ પ્રાંતના કાશગરને પાકિસ્તાનના બલૂચિસ્તાનમાં આવેલા ગ્વાદર બંદર સાથે જોડતો મહત્વપૂર્ણ આર્થિક કોરિડોર છે. તેની લંબાઈ આશરે 3,000 કિલોમીટર છે. આ પ્રોજેક્ટ ચીનના મહત્વાકાંક્ષી બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઈનિશિયેટિવ (BRI)નો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.

CPEC હેઠળ પાકિસ્તાનમાં માર્ગો, રેલવે, ઊર્જા અને અન્ય માળખાકીય સુવિધાઓ વિકસાવવાનો હેતુ છે. પ્રોજેક્ટમાં ચીન તરફથી મોટા પાયે રોકાણ કરવામાં આવ્યું છે અને તેને ચીન-પાકિસ્તાનના આર્થિક સહયોગના મુખ્ય સ્તંભ તરીકે જોવામાં આવે છે.

PoKમાંથી પસાર થવાને કારણે ભારતનો વિરોધ

ભારત લાંબા સમયથી CPECનો વિરોધ કરી રહ્યું છે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે કોરિડોરનો એક ભાગ પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર અને ગિલગિત-બાલ્ટિસ્તાન વિસ્તારમાંથી પસાર થાય છે. ભારત આ વિસ્તારોને પોતાનો અભિન્ન ભાગ માને છે અને પાકિસ્તાનના કબજાને ગેરકાયદેસર ગણાવે છે.

ભારતનું કહેવું છે કે વિવાદિત વિસ્તારમાં ત્રીજા દેશ દ્વારા માળખાકીય પ્રોજેક્ટ હાથ ધરવા એ ભારતની સંપ્રભુતા અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાનો પ્રશ્ન છે.

ચીન-પાકિસ્તાનની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી

CPEC માત્ર આર્થિક પ્રોજેક્ટ નથી, પરંતુ તેનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ પણ છે. ગ્વાદર બંદર સુધી ચીનને સીધી કનેક્ટિવિટી મળવાથી ચીન માટે અરબી સમુદ્ર સુધી પહોંચ સરળ બને છે. બીજી તરફ પાકિસ્તાનમાં માર્ગ, ઊર્જા અને અન્ય માળખાકીય સુવિધાઓના વિકાસને આ પ્રોજેક્ટ સાથે જોડવામાં આવે છે.

ભારત માટે જોકે PoKમાં ચીનની વધતી હાજરી અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ સુરક્ષા તથા વ્યૂહાત્મક દૃષ્ટિએ ચિંતાનો વિષય છે.

SCO મંચ પરથી ભારતનો સ્પષ્ટ સંદેશ

PM મોદીના નિવેદનથી ફરી એકવાર સ્પષ્ટ થયું કે ભારત આંતરરાષ્ટ્રીય કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ્સનું સમર્થન કરે છે, પરંતુ આવા પ્રોજેક્ટ્સમાં સંબંધિત દેશોની સંપ્રભુતા અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાનું સન્માન થવું જરૂરી છે. શી જિનપિંગની હાજરીમાં આપવામાં આવેલો આ સંદેશ CPEC મુદ્દે ભારતના લાંબા સમયથી ચાલતા વલણનું સીધું પ્રતિબિંબ માનવામાં આવે છે.