બિપિન દાણી
મુંબઈ
પેઢીગત પરિવર્તન અને કાયમી વારસાને મિશ્રિત કરતી ક્ષણમાં, શુભમન ગિલને ટીમ ઈન્ડિયાની ODI ટીમના કેપ્ટન તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે – જ્યારે ભારતના બે સૌથી પ્રતિષ્ઠિત નેતાઓ, વિરાટ કોહલી અને રોહિત શર્મા, તેમના કમાન્ડ હેઠળ ખેલાડીઓ તરીકે ચાલુ રહે છે. ભારતીય ક્રિકેટમાં આ એક દુર્લભ પણ અજાણ્યું દૃશ્ય છે: ભૂતપૂર્વ કેપ્ટનો મજબૂરીથી નહીં, પરંતુ ટીમના ભવિષ્ય પ્રત્યે પ્રતિબદ્ધતાથી સહાયક ભૂમિકાઓમાં પ્રવેશ કરી રહ્યા છે.
ભૂતકાળના ફ્લેશબેક: જ્યારે નેતાઓ લેફ્ટનન્ટ બન્યા
ભારતીય ક્રિકેટ લાંબા સમયથી આ વિચારને સ્વીકારે છે કે નેતૃત્વ એક ભૂમિકા છે, કોઈ પદ નહીં. ઇતિહાસ ઘણા ઉદાહરણો આપે છે:
- સુનીલ ગાવસ્કર, વર્ષો સુધી સુકાન સંભાળ્યા પછી, કપિલ દેવ હેઠળ રમ્યા, ખચકાટ વિના પોતાનો અનુભવ આપ્યો.
- સૌરવ ગાંગુલીએ રાહુલ દ્રવિડ અને પછી એમએસ ધોની હેઠળ સેવા આપી, ભલે તેમનો પોતાનો વારસો અકબંધ રહ્યો.
- ભારતના સફેદ બોલના પ્રભુત્વના શિલ્પી એમએસ ધોની, વિરાટ કોહલીની આગેવાની હેઠળ શાંતિથી માર્ગદર્શકની ભૂમિકામાં સંક્રમિત થયા, જે સ્ટમ્પ પાછળથી માર્ગદર્શન આપતા હતા.
- અને જેમ કરસન ઘાવરી આપણને યાદ અપાવે છે, ટાઇગર પટૌડી પણ એક સમયે અજિત વાડેકર હેઠળ ટેસ્ટમાં અને એમ.એલ. જયસિમ્હા હેઠળ ઘરેલુ ક્રિકેટમાં રમ્યા હતા: “કોઈ અહંકારનો સંઘર્ષ નહીં – ટીમ ઇન્ડિયા પહેલા આવે છે.”
આ ક્ષણો ફક્ત પ્રતીકાત્મક નહોતી. તે વ્યૂહાત્મક, ભાવનાત્મક રીતે પરિપક્વ અને સાંસ્કૃતિક રીતે મહત્વપૂર્ણ હતી.
મનોવૈજ્ઞાનિક ગતિશીલતા: અહંકાર કે ઉત્ક્રાંતિ?
આવા સંક્રમણોનો મનોવૈજ્ઞાનિક ભૂપ્રદેશ નાજુક છે. ભૂતપૂર્વ કેપ્ટન માટે, પાછળ હટવું શરણાગતિ જેવું લાગે છે – અથવા તે શક્તિની નિશાની હોઈ શકે છે. કોહલી અને રોહિતના કિસ્સામાં, બંનેએ વિકાસ માટે તૈયારીના સંકેતો દર્શાવ્યા છે. ગિલ હેઠળ તેમની હાજરી કોઈ પદભ્રષ્ટતા નથી – તે એકતાની ઘોષણા છે.
દરમિયાન, ગિલને ફક્ત કેપ્ટનશીપ જ નહીં પરંતુ સપોર્ટ સિસ્ટમ વારસામાં મળે છે. જેમ ઘાવરી, ખાસ કરીને બોલતા, કહે છે: “રોહિત શર્મા અને વિરાટ કોહલીનો સમાવેશ ટીમ ઈન્ડિયા અને યુવા કેપ્ટન ગિલ માટે ખૂબ જ ઉપયોગી થશે. આ બે દિગ્ગજોની મેદાન પર હાજરી ગિલ માટે મોટો ફરક પાડે છે અને મહાન મદદગાર હાથ બનાવે છે. તે ઘણું બધું કહી જાય છે. ટીમ સારી અને સંતુલિત દેખાય છે. ઓસ્ટ્રેલિયામાં ચોક્કસ સારું પ્રદર્શન કરશે.”
આ કેમ કામ કરે છે: વ્યૂહાત્મક ઊંડાઈ પર સ્થિતિ
- કટોકટીની ક્ષણોમાં અનુભવ: કોહલી અને રોહિતે સૌથી ઉગ્ર બોલિંગ હુમલાઓ અને સૌથી મોટા સ્ટેડિયમનો સામનો કર્યો છે. દબાણ હેઠળ તેમનો શાંત સ્વભાવ અમૂલ્ય છે.
- ગતિમાં માર્ગદર્શન: ગિલ તેમની આંતરદૃષ્ટિ પર આધાર રાખી શકે છે, ખાસ કરીને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવી વિદેશી પરિસ્થિતિઓમાં.
- સાંસ્કૃતિક પરિપક્વતા: ભારતીય ક્રિકેટ આજે વંશવેલો કરતાં યોગદાનને મહત્વ આપે છે. ડ્રેસિંગ રૂમ ફક્ત ટાઇટલ જ નહીં, પણ પ્રદર્શનનો આદર કરે છે.
આગળ જોવું: 2027 માટે એક બ્લુપ્રિન્ટ
આગામી વર્લ્ડ કપ નજીક હોવાથી, ગિલની કેપ્ટનશીપ લાંબા ગાળાના રોકાણને ચિહ્નિત કરે છે. કોહલી અને રોહિતને મિશ્રણમાં રાખવાથી સાતત્ય, માર્ગદર્શન અને ઊંડાણ સુનિશ્ચિત થાય છે. તે યુગોનો ટકરાવ નથી – તે એક સહયોગ છે.
ક્રિકેટમાં, જીવનની જેમ, સાચા નેતાઓ જાણે છે કે ક્યારે નેતૃત્વ કરવું – અને ક્યારે બીજાઓને ઉભા કરવા. ગિલ ભલે આર્મબેન્ડ પહેરે, પરંતુ ભારતીય ક્રિકેટના ધબકારા હજુ પણ કોહલી અને રોહિતમાં ધબકતા રહે છે. સાથે મળીને, તેઓ એક ત્રિપુટી બનાવે છે જે આગામી પેઢી માટે નેતૃત્વને ફરીથી વ્યાખ્યાયિત કરી શકે છે.
