મમતા બેનર્જી રાજીનામું ન આપે, તો ભાજપ બંગાળના મુખ્યમંત્રી કેવી રીતે બનાવશે ? રાજ્યપાલ પાસે કયા વિકલ્પો છે ?

તૃણમૂલ કોંગ્રેસના વડા મમતા બેનર્જીએ મંગળવારે તેમના પક્ષની ચૂંટણી હાર બાદ પદ છોડવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, અને દાવો કર્યો હતો કે ચૂંટણી પરિણામો વાસ્તવિક જાહેર જનાદેશ નથી પરંતુ એક ષડયંત્રનું પરિણામ છે. કોઈ મુખ્યમંત્રી હારવા છતાં પદ છોડવાનો ઇનકાર કરે છે ત્યારે કયા પગલાં લઈ શકાય એ જાણવું રસપ્રદ રહેશે

કોલકાતા 

લોકસભા ચૂંટણીમાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસને કારમી હારનો સામનો કરવો પડ્યો છે. પ્રોટોકોલ મુજબ , નવી સરકાર શપથ ગ્રહણ કરવાની છે. વિદાય લેતા મુખ્યમંત્રી રાજભવન જઈને રાજીનામું સુપરત કરે તેવી શક્યતા છે. જોકે, મંગળવારે તેમના કાલીઘાટ નિવાસસ્થાને યોજાયેલી એક પત્રકાર પરિષદ દરમિયાન, તૃણમૂલ કોંગ્રેસના સુપ્રીમોએ  રાજીનામું આપવાનો ઇનકાર કર્યો. તેઓ હાર સ્વીકારવા પણ તૈયાર નથી. તેમણે સ્પષ્ટ કહ્યું, હું શા માટે રાજીનામું આપું ? અમે હાર્યા નથી. આ સાથે, તેમણે હિંમતભેર પોતાને મુક્ત પક્ષી જાહેર કર્યા.
જો મમતા રાજીનામું નહીં આપે તો શું થશે ?
હકીકતમાં, વિધાનસભા ચૂંટણીના પરિણામોના આધારે, હારેલા મુખ્યમંત્રીએ રાજીનામું આપવું પડે છે. આવી સ્થિતિમાં, જો કોઈ રાજ્યના મુખ્યમંત્રી હાર્યા છતાં રાજીનામું આપવા તૈયાર ન હોય, તો કયા પગલાં લઈ શકાય ? આવી પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરવા માટે આપણા દેશના બંધારણમાં રાજ્યપાલને કઈ વિશેષ સત્તાઓ આપવામાં આવી છે?
રાજ્યપાલ શું કરશે ?
ભારતીય બંધારણ મુજબ , જો કોઈ રાજ્યના મુખ્યમંત્રી રાજીનામું આપવાનો ઇનકાર કરે અને જ્યાં સુધી તેઓ ઈચ્છે ત્યાં સુધી પદ પર રહે, તો રાજ્યપાલ જરૂરી કાર્યવાહી કરી શકે છે. કલમ 164 સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે રાજ્યપાલ મુખ્યમંત્રીની નિમણૂક કરે છે. આવી સ્થિતિમાં, જો મુખ્યમંત્રી ચૂંટણી હારી જાય અથવા તેમનો પક્ષ ગૃહમાં બહુમતી ગુમાવે અને છતાં પણ રાજીનામું આપવાનો ઇનકાર કરે , તો રાજ્યપાલ પાસે તેમને પદ પરથી બરતરફ કરવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર છે. રાજ્યપાલ તાત્કાલિક અસરથી સત્તાવાર આદેશ જારી કરી શકે છે અને વર્તમાન સરકારનું વિસર્જન કરી શકે છે.

આ પણ એક વિકલ્પ છે.
ભારતીય બંધારણ મુજબ , જો કોઈ રાજ્યના મુખ્યમંત્રી રાજીનામું ન આપે, તો રાજ્યપાલ વિધાનસભાનું ખાસ સત્ર બોલાવી શકે છે. બહુમતી સાબિત કરવા માટે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવે છે. ચૂંટણી પરિણામો સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે ભાજપ પાસે 207 બેઠકો છે અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસ પાસે ફક્ત 80 બેઠકો છે . આનાથી મમતા બેનર્જી માટે ગૃહમાં બહુમતી સાબિત કરવી અશક્ય બનશે. એકવાર અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ પસાર થઈ જાય, પછી મુખ્યમંત્રીને રાજીનામું આપવાની ફરજ પાડવામાં આવે છે.
મમતા બેનર્જીએ રાજીનામું આપવા વિશે શું કહ્યું ?
પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસના વડા મમતા બેનર્જીએ મંગળવારે વિધાનસભા ચૂંટણીમાં તેમની પાર્ટીની હાર બાદ રાજીનામું આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, અને દાવો કર્યો હતો કે ચૂંટણી પરિણામો વાસ્તવિક જાહેર જનાદેશ નથી પરંતુ ષડયંત્રનું પરિણામ છે. મમતાએ એવો પણ આરોપ લગાવ્યો હતો કે તૃણમૂલ કોંગ્રેસ ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) સામે ચૂંટણી લડી નથી , પરંતુ તેની લડાઈ ચૂંટણી પંચ સામે છે , જે ભાજપ માટે કામ કરે છે.
હું હારી નથી – મમતા
બેનર્જીએ કોલકાતામાં એક પત્રકાર પરિષદમાં કહ્યું કે મારા રાજીનામાનો કોઈ પ્રશ્ન જ નથી. કારણ કે અમારી હાર લોકોના જનાદેશને કારણે નહીં , પરંતુ એક ષડયંત્રને કારણે થઈ હતી. હું હારી નથી , તેથી હું રાજભવનમાં જઈશ નહીં. તેઓ બંધારણીય ધોરણો મુજબ કાર્યવાહી કરી શકે છે. મતગણતરી પ્રક્રિયામાં મોટા પાયે ગેરરીતિઓનો આરોપ લગાવતા, બેનર્જીએ દાવો કર્યો કે લગભગ 100 બેઠકો પર જનાદેશ  લૂંટાયો  હતો અને તેમના પક્ષનું મનોબળ નીચું કરવા માટે ગણતરી જાણી જોઈને ધીમી કરવામાં આવી હતી. તેમણે કહ્યું કે ઇતિહાસમાં એક કાળું પ્રકરણ ઉમેરાયું છે.
મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર પર લોકોના લોકશાહી અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરવાનો આરોપ લગાવ્યો . બેનર્જીએ મતદાન પછીની હિંસાથી પ્રભાવિત વિસ્તારોની મુલાકાત લેવા અને જમીની પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે
10 સભ્યોની તથ્ય શોધ સમિતિની રચનાની પણ જાહેરાત કરી. તેમણે 2021 માં મતદાન પછીની હિંસાના આરોપોને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા . બંગાળમાં, ભાજપે 294 સભ્યોની વિધાનસભામાં નિર્ણાયક બહુમતી મેળવીને 207 બેઠકો જીતી, રાજ્યમાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસના 15 વર્ષના શાસનનો અંત લાવ્યો .