CAPSS અને IMRના સંયુક્ત ઉપક્રમે એરફોર્સ ઓડિટોરિયમ ખાતે સેમિનાર-પ્રદર્શન યોજાયું
નવી દિલ્હી
18 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ સેન્ટર ફોર એરોસ્પેસ પાવર એન્ડ સ્ટ્રેટેજિક સ્ટડીઝ (CAPSS) અને IMRના સંયુક્ત ઉપક્રમે સબ્રોટો પાર્ક સ્થિત એર ફોર્સ ઓડિટોરિયમ ખાતે ‘Surveillance, C4I2 and Electro-Optics 2026’ વિષય પર સેમિનાર અને પ્રદર્શનનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આધુનિક યુદ્ધક્ષેત્રમાં સર્વેલન્સ, ડેટા ફ્યુઝન, કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા (AI), C4I2 અને ઇલેક્ટ્રો-ઓપ્ટિકલ ટેક્નોલોજીની વધતી ભૂમિકા અંગે નિષ્ણાતોએ ચર્ચા કરી હતી.
સર્વેલન્સ એર પાવરની પાયાની ક્ષમતા
CAPSSના ડાયરેક્ટર જનરલ એર માર્શલ નાગેશ કપૂર, SYSM, PVSM, AVSM, VM (નિવૃત્ત)એ સ્વાગત પ્રવચન આપતાં જણાવ્યું હતું કે સર્વેલન્સ એર પાવરની પાયાની ક્ષમતા છે, જ્યારે C4I2 અસરકારક કમાન્ડ અને કંટ્રોલને સક્ષમ બનાવે છે અને OODA લૂપને વધુ મજબૂત બનાવે છે. તેમણે સંકલિત તથા માહિતીસભર નિર્ણય પ્રક્રિયા માટે વિવિધ ડોમેન અને સિસ્ટમ વચ્ચે ડોક્ટ્રિનલ ફ્યુઝનના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો.
ડેટાને એક્શનબલ ઇન્ટેલિજન્સમાં રૂપાંતર જરૂરી
ઇનોગ્યુરલ એડ્રેસમાં ડેપ્યુટી ચીફ ઓફ એર સ્ટાફ એર માર્શલ તેજપાલ સિંહ, AVSM, VMએ વિવિધ સિસ્ટમ વચ્ચે ઇન્ટરઓપરેબિલિટી વધારવાની જરૂરિયાત દર્શાવી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે મોટી માત્રામાં ઉપલબ્ધ ડેટાને ઝડપી અને અસરકારક રીતે એક્શનબલ ઇન્ટેલિજન્સમાં રૂપાંતરિત કરવું આધુનિક સુરક્ષા વ્યવસ્થાની મહત્વપૂર્ણ જરૂરિયાત છે. આ ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવવા ખાનગી ક્ષેત્ર, સંરક્ષણ સંસ્થાઓ અને શૈક્ષણિક ક્ષેત્ર વચ્ચે વધુ સહયોગ જરૂરી હોવાનું તેમણે જણાવ્યું હતું.
આધુનિક યુદ્ધક્ષેત્રમાં ત્રણ મુખ્ય પ્રાથમિકતાઓ
આર્મી હેડક્વાર્ટર્સના ડેપ્યુટી ચીફ ઓફ આર્મી સ્ટાફ (કેપેબિલિટી ડેવલપમેન્ટ એન્ડ સસ્ટેનેન્સ) લેફ્ટનન્ટ જનરલ રાહુલ સિંહ, AVSM, VSMએ કીનોટ એડ્રેસ આપ્યું હતું. તેમણે આધુનિક યુદ્ધક્ષેત્રમાં થઈ રહેલા ઝડપી પરિવર્તનો અંગે વાત કરતાં ઇન્ડિજીનાઇઝેશન, ઇન્ટિગ્રેશન અને હ્યુમન કેપિટલને ત્રણ મહત્વપૂર્ણ પ્રાથમિકતાઓ ગણાવી હતી.
પ્લેટફોર્મથી ઇન્ટિગ્રેટેડ મલ્ટી-ડોમેન આર્કિટેક્ચર તરફ
સેમિનારમાં સર્વેલન્સ ક્ષેત્રમાં પ્લેટફોર્મ-કેન્દ્રિત અભિગમથી આગળ વધીને UAV, સેટેલાઇટ, GEOINT, મેરિટાઇમ એસેટ્સ અને સતત કાર્યરત સેન્સર નેટવર્કને એકસાથે જોડતી ઇન્ટિગ્રેટેડ મલ્ટી-ડોમેન આર્કિટેક્ચર તરફના પરિવર્તન પર ચર્ચા થઈ હતી. મલ્ટી-સેન્સર ડેટા ફ્યુઝન, AI આધારિત ઉકેલો અને સ્વદેશી ટેક્નોલોજી ઉપરાંત EO Podsની ભૂમિકા પણ ચર્ચામાં રહી હતી.
C4I2થી મજબૂત બનશે સંયુક્ત કામગીરી
ત્રીજા સત્રમાં ભારતીય સશસ્ત્ર દળોની સંયુક્ત મલ્ટી-ડોમેન કામગીરી માટે ઇન્ટિગ્રેટેડ C4I2 સિસ્ટમ્સના મહત્વ પર ભાર મૂકાયો હતો. કોમન ઓપરેશનલ પિક્ચર, AI આધારિત ડિસિઝન સપોર્ટ અને ત્રણેય સેવાઓ વચ્ચે ઇન્ટરઓપરેબિલિટીથી પરિસ્થિતિ અંગેની સમજ અને મિશનની અસરકારકતા વધારવા અંગે ચર્ચા થઈ હતી. ભારતીય વાયુસેનાની C4ISR ક્ષમતાઓને નેટવર્ક-સેન્ટ્રિક વોરફેર માટે મહત્વપૂર્ણ ગણાવવામાં આવી હતી.
AI અને ઇલેક્ટ્રો-ઓપ્ટિક્સનું સંયોજન
ચોથા સત્રમાં ટાર્ગેટ ડિટેક્શન, ઓળખ અને એન્ગેજમેન્ટ ક્ષમતાઓ વધારવામાં ઇલેક્ટ્રો-ઓપ્ટિકલ ટેક્નોલોજીની વધતી ભૂમિકા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું. DRDOના નિષ્ણાતોએ ઇલેક્ટ્રો-ઓપ્ટિકલ ટાર્ગેટ ડિટેક્શન સિસ્ટમ્સ તથા AI આધારિત Visual Brain IFF સોલ્યુશન્સમાં થયેલી પ્રગતિ રજૂ કરી હતી. ચર્ચામાં AI અને ઇલેક્ટ્રો-ઓપ્ટિક્સના સંયોજનથી યુદ્ધક્ષેત્રમાં વધુ ઝડપી, ચોક્કસ અને વિશ્વસનીય નિર્ણય લેવામાં મદદ મળશે તેમ નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું.
