સાપ્તાહિક રજા અને 12 કલાકની ડ્યૂટી સામે શ્રમિકોનો વિરોધ; વિવાદ વકરતાં કેન્દ્રીય કાપડ મંત્રી ગિરિરાજ સિંહ સુરત દોડી આવ્યા, ઉદ્યોગકારોમાં ચિંતા વધી
સુરત
ડાયમંડ સિટી સુરતની ઓળખ સમાન ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગમાં શ્રમિકોના અસંતોષે ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે. સાપ્તાહિક રજા ન મળતી હોવાના અને લાંબા કામના કલાકો સહિતના શોષણના આક્ષેપો સાથે પરપ્રાંતીય શ્રમિકોએ ‘ગાંવ ચલો’ આંદોલન શરૂ કર્યું છે. શ્રમિકોની નારાજગીને પગલે મોટી સંખ્યામાં કામદારો વતન તરફ પ્રયાણ કરી રહ્યા હોવાનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે સુરતના કાપડ અને એમ્બ્રોઇડરી ઉદ્યોગમાં કામદારોની અછત ઊભી થવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે. વિવાદની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્રીય કાપડ મંત્રી ગિરિરાજ સિંહે સુરતની મુલાકાત લીધી હતી.
12 કલાકની ડ્યૂટી અને રજાના અભાવે શ્રમિકોમાં રોષ
સુરતના ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગમાં કામ કરતા શ્રમિકોના આક્ષેપ મુજબ, તેમની પાસે દરરોજ આશરે 12 કલાક કામ કરાવવામાં આવે છે અને મહિનાના 30 દિવસ કામ કરવા દબાણ કરવામાં આવે છે. બીમારી અથવા થાકના કારણે એક દિવસની રજા લેવામાં આવે તો પણ પગારમાં કાપ મૂકવામાં આવતો હોવાની ફરિયાદો ઊઠી છે.
શ્રમિકોનો એવો પણ આક્ષેપ છે કે સાતથી આઠ મહિના સુધી સતત મહેનત કર્યા બાદ વતન જવા માટે રજા માગવામાં આવે ત્યારે કેટલાક કારખાનેદારો પગાર અટકાવી દે છે અને નોકરીમાંથી કાઢી મૂકે છે. અઠવાડિયામાં માત્ર એક દિવસ, એટલે કે રવિવારની સાપ્તાહિક રજા આપવાની માગણી સામે પણ વિરોધ થતો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. કેટલાક શ્રમિકોના જણાવ્યા અનુસાર, રજાની માગણી કરનારા અઢીસોથી ત્રણસો જેટલા કામદારોને નોકરીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા હોવાના આક્ષેપો છે.
વતન તરફ શ્રમિકોની વાપસીથી ઉદ્યોગકારોની ચિંતા
આ પરિસ્થિતિથી કંટાળીને ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર સહિતનાં રાજ્યોમાંથી સુરત આવેલા શ્રમિકો વતન પરત ફરી રહ્યા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. અંદાજે 10 લાખથી વધુ શ્રમિકો આ આંદોલનથી જોડાયા હોવાના અહેવાલો વચ્ચે સુરત રેલવે સ્ટેશન પર ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર તરફ જતી ટ્રેનોમાં મુસાફરી કરવા માટે શ્રમિકોની ભારે ભીડ જોવા મળી રહી છે.
ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગમાં વણાટ, રંગાઈ, પ્રિન્ટિંગ અને એમ્બ્રોઇડરી સહિતની કામગીરી મોટા પ્રમાણમાં શ્રમિકો પર નિર્ભર છે. જો કામદારોની વતનવાપસીનો પ્રવાહ ચાલુ રહે તો ઉત્પાદન પર અસર થવાની અને સમયસર ઓર્ડર પૂરા કરવામાં મુશ્કેલી ઊભી થવાની શક્યતા છે.
કેન્દ્રીય મંત્રીની મુલાકાત, પરંતુ શ્રમિકોના પ્રશ્નો યથાવત્
શ્રમિકોના આંદોલન વચ્ચે કેન્દ્રીય કાપડ મંત્રી ગિરિરાજ સિંહે સુરતના સર્કિટ હાઉસ ખાતે પત્રકાર પરિષદ યોજી હતી. આ દરમિયાન તેમને શ્રમિકોની માગણીઓ, સાપ્તાહિક રજા, લાંબા કામના કલાકો અને ઉદ્યોગ પર પડી શકે તેવી અસર અંગે સવાલો પૂછવામાં આવ્યા હતા. જોકે, અહેવાલ મુજબ, તેમણે આ પ્રશ્નો અંગે કોઈ સ્પષ્ટ અને તાત્કાલિક ઉકેલની જાહેરાત કરી નહોતી. કેટલાક પ્રશ્નોના જવાબમાં તેમણે આગળ ચર્ચા કરીને જવાબ આપવાની વાત કરી હતી.
શ્રમિકો અને મિલમાલિકો વચ્ચેના સંબંધો અંગે મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે મિલમાલિક અને શ્રમિક એક જ સિક્કાની બે બાજુ છે. મિલમાલિકે શ્રમિકને પરિવારનો સભ્ય માનવો જોઈએ અને શ્રમિકે પણ મિલમાલિક સાથે પરિવાર જેવી ભાવનાથી કામ કરવું જોઈએ, તો ઉદ્યોગનું સંચાલન વધુ સારું બની શકે છે.
સમયસર ઉકેલ નહીં આવે તો ઉત્પાદનને મોટો ફટકો પડવાની ભીતિ
ખાડી વિસ્તારમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધની વૈશ્વિક અસર અને ઉત્પાદનના ભાવ અંગે પણ મંત્રીએ પોતાની વાત રજૂ કરી હતી. જોકે, હાલ શ્રમિકોના પ્રશ્નોનો ઉકેલ લાવવો અને ઉદ્યોગમાં વિશ્વાસનું વાતાવરણ ઊભું કરવું સૌથી મોટો પડકાર બની રહ્યો છે.
સુરતનો ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગ દેશના અનેક વિસ્તારોમાં રોજગારી અને વેપારની તકો પૂરી પાડે છે. આવા સંજોગોમાં શ્રમિકોની સાપ્તાહિક રજા, વાજબી કામના કલાકો, સમયસર પગાર અને માનવીય વર્તન જેવી માગણીઓ પર ગંભીરતાથી વિચારવાની જરૂર છે. શ્રમિકો અને કારખાનેદારો વચ્ચે સંવાદ દ્વારા સમાધાન નહીં થાય તો કામદારોની અછતને કારણે ઉત્પાદન, વેપાર અને તૈયાર માલની સમયસર ડિલિવરી પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. હવે સૌની નજર આંદોલનના ઉકેલ અને સુરતના ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગની આગામી સ્થિતિ પર છે.
