બે દિવસીય કવાયતમાં બૂમ્સ અને સ્કિમર્સની મદદથી પ્રદૂષણ નિયંત્રણનું પ્રદર્શન; ગુજરાતના દરિયાકાંઠાની સુરક્ષા માટે વિવિધ એજન્સીઓએ સંકલન કર્યું
પોરબંદર
ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડના કોસ્ટ ગાર્ડ રિજન (નોર્થ વેસ્ટ)ના માર્ગદર્શન હેઠળ કોસ્ટ ગાર્ડ જિલ્લા મુખ્યાલય નંબર-1 (દક્ષિણ ગુજરાત, દમણ અને દીવ) દ્વારા 26 અને 27 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ પોરબંદર ખાતે ‘એરિયા લેવલ પોલ્યુશન રિસ્પોન્સ એક્સરસાઇઝ-25’નું સફળ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. દરિયામાં તેલ ઢોળાવા અને તેના કારણે સર્જાતા પ્રદૂષણ સામે ત્વરિત અને અસરકારક પ્રતિસાદ આપવાની ક્ષમતા ચકાસવા માટે આ બે દિવસીય કવાયત યોજાઈ હતી. 27 ઑક્ટોબરે પોરબંદર મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના મેયર શ્રી સાગર મોદી મુખ્ય અતિથિ તરીકે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
વાસ્તવિક પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને કવાયત
આ કવાયત વાસ્તવિક પરિસ્થિતિઓને અનુરૂપ વિવિધ દૃશ્યોના આધારે તૈયાર કરવામાં આવી હતી. તેમાં ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડનાં દરિયાઈ સંસાધનો અને જહાજોનો ઉપયોગ કરીને પ્રદૂષણ સામે પ્રતિસાદ આપવાની કામગીરીનું પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું. કવાયત દરમિયાન દરિયામાં ફેલાયેલા તેલને નિયંત્રિત કરવા માટે બૂમ્સ (તેલના ફેલાવાને રોકતાં અવરોધક સાધનો) અને સ્કિમર્સ (પાણીની સપાટી પરથી તેલ એકત્રિત કરતાં સાધનો)નો અસરકારક ઉપયોગ દર્શાવવામાં આવ્યો હતો.
આ પ્રદર્શન દ્વારા દરિયાઈ પ્રદૂષણની પરિસ્થિતિમાં ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડની સંકલિત કામગીરી, ટેક્નિકલ ક્ષમતા અને ઝડપી પ્રતિસાદ આપવાની સજ્જતાને ઉજાગર કરવામાં આવી હતી.
વિવિધ સરકારી અને વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓની ભાગીદારી
કવાયતમાં ગુજરાત મેરીટાઇમ બોર્ડ (GMB), પૃથ્વી વિજ્ઞાન મંત્રાલય (MoES), ESSO-ઇન્ડિયન નેશનલ સેન્ટર ફોર ઓશન ઇન્ફોર્મેશન સર્વિસિસ (INCOIS), સેન્ટર ફોર મરીન લિવિંગ રિસોર્સિસ એન્ડ ઇકોલોજી (CMLRE) અને નેશનલ સેન્ટર ફોર કોસ્ટલ રિસર્ચ (NCCR) સહિતની મુખ્ય પ્રાદેશિક સંસ્થાઓએ ભાગ લીધો હતો.
વિવિધ એજન્સીઓની ભાગીદારીએ દરિયાઈ પ્રદૂષણની ઘટનાઓ દરમિયાન પરસ્પર સંકલન, માહિતીની આપ-લે અને સંયુક્ત પ્રતિસાદ વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવવામાં મદદ કરી હતી.
ગુજરાતના સંવેદનશીલ દરિયાકાંઠાના સંરક્ષણ પર ભાર
કવાયત દરમિયાન યોજાયેલા વ્યૂહાત્મક આયોજન સત્રો અને પ્રાયોગિક નિદર્શન દ્વારા દરિયાઈ પ્રદૂષણ સામેની સંયુક્ત કામગીરીને વધુ અસરકારક બનાવવાના વિવિધ પાસાં પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. ગુજરાતનો દરિયાકાંઠો પર્યાવરણીય દૃષ્ટિએ મહત્ત્વપૂર્ણ હોવાથી દરિયાઈ પરિસ્થિતિનું સંરક્ષણ, પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવું અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં વસતા સમુદાયોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી અત્યંત જરૂરી છે.
આવી કવાયતો દ્વારા સંકળાયેલી એજન્સીઓની તૈયારીનું મૂલ્યાંકન થાય છે અને કટોકટીના સમયે સંકલિત રીતે કામગીરી કરવાની ક્ષમતામાં વધારો થાય છે.
દરિયાઈ પર્યાવરણની સુરક્ષા માટે કોસ્ટ ગાર્ડની પ્રતિબદ્ધતા
ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ દરિયામાં તેલ ઢોળાવાથી સર્જાતા પ્રદૂષણ સામે પ્રતિસાદ આપવા માટે રાષ્ટ્રીય સ્તરની નિયુક્ત સત્તા તરીકે નેશનલ ઓઇલ સ્પિલ ડિઝાસ્ટર કન્ટિન્જન્સી પ્લાન (NOSDCP) હેઠળ કામગીરી કરે છે. દરિયાઈ પર્યાવરણનું સંરક્ષણ અને પ્રદૂષણની ઘટનાઓ સામે અસરકારક પ્રતિસાદ સુનિશ્ચિત કરવો તેની મહત્ત્વપૂર્ણ જવાબદારી છે.
પોરબંદર ખાતે યોજાયેલી આ કવાયત દ્વારા ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડે દરિયાઈ પર્યાવરણની સુરક્ષા, વિવિધ હિતધારકોની સજ્જતા અને દરિયાકાંઠાના સમુદાયોની સુરક્ષા પ્રત્યેની પોતાની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડનું સૂત્ર “વયં રક્ષામઃ” (અમે રક્ષણ કરીએ છીએ) તેની આ જવાબદારી અને સમર્પણને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
