CNAP સિસ્ટમથી કોલરની ઓળખ થશે સરળ, સાયબર ઠગાઈ અને ફ્રોડ કોલ પર લગામ લગાવવાનો સરકારનો પ્રયાસ; 4G અને તેનાથી ઉપરના નેટવર્ક યુઝર્સને મળશે સુવિધા
નવી દિલ્હી:
ભારતમાં મોબાઇલ ફોનનો ઉપયોગ કરતા કરોડો લોકો માટે 1 નવેમ્બરથી નવી સુવિધા શરૂ થવા જઈ રહી છે. હવે અજાણ્યા મોબાઇલ નંબર પરથી કોલ આવે ત્યારે માત્ર નંબર જ નહીં, પરંતુ કોલ કરનાર વ્યક્તિનું નામ પણ મોબાઇલની સ્ક્રીન પર જોવા મળશે. ભારત સરકારના ટેલિકોમ વિભાગ (DoT) દ્વારા આ માટે ટેલિકોમ સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સને જરૂરી દિશાનિર્દેશ આપવામાં આવ્યા છે. આ નવી વ્યવસ્થાથી અજાણ્યા કોલની ઓળખ કરવામાં સરળતા રહેશે અને કોલ દ્વારા થતી સાયબર ઠગાઈ અટકાવવામાં પણ મદદ મળી શકે છે.
શું છે CNAP સિસ્ટમ?
CNAPનું પૂરું નામ ‘કોલર નેમ પ્રેઝન્ટેશન’ (Calling Name Presentation) છે. આ એક વેરિફાઇડ કોલર આઇડેન્ટિફિકેશન સિસ્ટમ છે, જેના દ્વારા ફોન પર કોલ કરનાર વ્યક્તિના મોબાઇલ નંબરની સાથે તેના નામની પણ માહિતી આપવામાં આવશે.
હાલમાં મોબાઇલ ફોનમાં કોઈ અજાણ્યા નંબર પરથી કોલ આવે ત્યારે માત્ર નંબર જ દેખાય છે. જો તે નંબર ફોનની કોન્ટેક્ટ લિસ્ટમાં સેવ ન હોય તો કોલ કરનાર વ્યક્તિ કોણ છે તેની જાણકારી મળતી નથી. જોકે, CNAP સિસ્ટમ લાગુ થયા બાદ આ સમસ્યામાં રાહત મળશે. ટેલિકોમ કંપનીના ડેટાબેઝમાં નોંધાયેલા સિમકાર્ડ ધારકના નામના આધારે કોલ રિસીવ કરનારને ઓળખ મળી શકશે.
કેવી રીતે કામ કરશે નવી સિસ્ટમ?
CNAP સિસ્ટમ હેઠળ જ્યારે કોઈ વ્યક્તિના મોબાઇલ પર કોલ આવશે ત્યારે ફોનની સ્ક્રીન પર સૌથી ઉપર કોલ કરનારનો મોબાઇલ નંબર દેખાશે. ત્યારબાદ જો તે નંબર ફોનની કોન્ટેક્ટ લિસ્ટમાં સેવ હશે તો સેવ કરેલું નામ દેખાશે. જો નંબર સેવ નહીં હોય તો ટેલિકોમ સર્વિસ પ્રોવાઇડરના ડેટાબેઝમાં નોંધાયેલું સિમકાર્ડ ધારકનું નામ દર્શાવવામાં આવશે.
આમ, અજાણ્યા નંબર પરથી આવતા કોલની ઓળખ કરવી અગાઉ કરતાં વધુ સરળ બનશે. ખાસ કરીને વારંવાર આવતા માર્કેટિંગ કોલ, અજાણ્યા કોલ અને શંકાસ્પદ ફોન અંગે નિર્ણય લેવામાં યુઝર્સને મદદ મળી શકે છે.
4G અને 5G યુઝર્સને મળશે સુવિધા
ટેલિકોમ વિભાગના નિર્દેશો અનુસાર શરૂઆતના તબક્કામાં 4G અને તેનાથી ઉપરની ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરતા મોબાઇલ યુઝર્સ માટે CNAP સેવા સક્ષમ કરવાની સૂચના આપવામાં આવી છે. જ્યારે 2G અને 3G નેટવર્કનો ઉપયોગ કરતા ગ્રાહકો માટે આ સુવિધા ક્યારે શરૂ કરવામાં આવશે તે અંગે અલગથી જાહેરાત કરવામાં આવશે.
આ સુવિધા માટે ટેલિકોમ કંપનીઓએ પોતાના નેટવર્ક અને ગ્રાહકોના ડેટાબેઝને જરૂરી રીતે તૈયાર કરવાના રહેશે.
ઇન્ટરનેશનલ કોલની પણ મળશે ઓળખ
CNAP સિસ્ટમમાં માત્ર દેશની અંદરથી આવતા કોલ જ નહીં, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય કોલ અંગે પણ માહિતી આપવાની જોગવાઈ છે. વિદેશી નંબર પરથી કોલ આવે ત્યારે કોલર નંબરની સાથે ઇન્ટરનેશનલ કોલ હોવાની જાણકારી પણ મોબાઇલ સ્ક્રીન પર દર્શાવવામાં આવશે. આ માટે ટેલિકોમ કંપનીઓએ જરૂરી ડેટાબેઝ અને ટેક્નિકલ વ્યવસ્થા ઊભી કરવાની રહેશે.
સાયબર ઠગાઈ રોકવામાં મળશે મદદ
હાલના સમયમાં બેંકિંગ ફ્રોડ, ફેક કસ્ટમર કેર, ડિજિટલ અરેસ્ટ અને અન્ય પ્રકારની સાયબર ઠગાઈમાં અજાણ્યા નંબર પરથી કોલ કરીને લોકોને નિશાન બનાવવામાં આવે છે. આવા સંજોગોમાં CNAP સિસ્ટમથી કોલ કરનારની નોંધાયેલી ઓળખ જાણવામાં મદદ મળશે.
જોકે, માત્ર નામ દેખાવાથી દરેક પ્રકારની ઠગાઈ સંપૂર્ણપણે અટકી જશે એવું કહી શકાય નહીં. સિમકાર્ડ ધારકનું નામ દેખાતું હોવા છતાં મોબાઇલ યુઝર્સે OTP, બેંકિંગ વિગતો, પાસવર્ડ કે અન્ય વ્યક્તિગત માહિતી અજાણ્યા કોલર સાથે શેર ન કરવી જોઈએ.
આમ, CNAP સિસ્ટમ મોબાઇલ યુઝર્સને અજાણ્યા કોલની ઓળખ માટે વધારાનું સુરક્ષા સ્તર પૂરું પાડશે. આગામી સમયમાં આ સુવિધા દેશના ટેલિકોમ ક્ષેત્રમાં કોલર આઇડેન્ટિફિકેશનની વ્યવસ્થાને વધુ સરળ અને પારદર્શક બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
