કેન્દ્ર સરકારનો મહત્વનો નિર્ણય; હવે વધુ બે મહિના વિદેશથી ડ્યૂટી વગર કપાસ આયાત કરી શકાશે, કાપડ મિલો અને ગારમેન્ટ ઉદ્યોગને ઉત્પાદન ખર્ચમાં રાહત મળવાની શક્યતા
નવી દિલ્હી:
દેશના કાપડ ઉદ્યોગને કેન્દ્ર સરકારે મોટી રાહત આપી છે. કપાસની આયાત પર આપવામાં આવેલી કસ્ટમ ડ્યૂટી મુક્તિ વધુ બે મહિના લંબાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. હવે 31 ડિસેમ્બર, 2026 સુધી વિદેશમાંથી કપાસની આયાત પર કોઈ કસ્ટમ ડ્યૂટી ચૂકવવી પડશે નહીં. અગાઉ આ છૂટ 31 ઓક્ટોબર, 2026 સુધી જ લાગુ હતી. દેશમાં કપાસની ઓછી આવક અને આગામી સિઝનમાં ઉત્પાદન ઘટવાની આશંકા વચ્ચે સરકારે આ નિર્ણય લીધો છે. આ પગલાથી કાપડ મિલો, સ્પિનિંગ યુનિટ્સ અને ગારમેન્ટ ઉદ્યોગને કાચો માલ સસ્તા ભાવે ઉપલબ્ધ થવાની આશા છે.
નાણા મંત્રાલયે 30 ઓક્ટોબરના રોજ જાહેરનામું નંબર 35/2026-કસ્ટમ્સ બહાર પાડીને કપાસની આયાત પરની ડ્યૂટી મુક્તિનો સમયગાળો લંબાવ્યો છે. અગાઉ સરકારે 1 જૂનથી 31 ઓક્ટોબર, 2026 સુધી કપાસની આયાત પર લાગતી આશરે 11 ટકા કસ્ટમ ડ્યૂટી નાબૂદ કરી હતી. હવે આ રાહત વર્ષના અંત સુધી ચાલુ રહેશે.
કપાસના ઉત્પાદન અને આવકમાં ઘટાડાની આશંકા
કેન્દ્ર સરકારનો આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે, જ્યારે દેશમાં કપાસની ઉપલબ્ધતાને લઈને ચિંતા વધી રહી છે. વર્ષ 2026-27ની કપાસ સિઝનમાં ઉત્પાદન ઘટવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. કપાસના વાવેતર વિસ્તારમાં ઘટાડો તેમજ મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટક જેવા મુખ્ય કપાસ ઉત્પાદક રાજ્યોના કેટલાક વિસ્તારોમાં દુષ્કાળની અસરને ઉત્પાદન ઘટવાનાં સંભવિત કારણો માનવામાં આવે છે.
નવી સિઝનના કપાસની આવક મંડીઓમાં શરૂ થઈ ગઈ છે, પરંતુ અપેક્ષા પ્રમાણે જથ્થો પહોંચી રહ્યો નથી. બીજી તરફ ખેડૂતો સારા ભાવની આશામાં પોતાની ઉપજનું વેચાણ કરવામાં ઉતાવળ કરી રહ્યા નથી. પરિણામે બજારમાં કપાસના પુરવઠા પર અસર પડી રહી છે અને ભાવ ઊંચા રહેવાની સ્થિતિ સર્જાઈ છે.
દરરોજ 70થી 80 હજાર ગાંસડીની આવક
ઉપલબ્ધ આંકડા પ્રમાણે દેશની મંડીઓમાં દરરોજ સરેરાશ 70 હજારથી 80 હજાર ગાંસડી કપાસની આવક થઈ રહી છે. કપાસની એક ગાંસડીનું વજન 170 કિલોગ્રામ હોય છે. બજારની અપેક્ષા કરતાં આ આવક ઓછી હોવાનું માનવામાં આવે છે.
23 ઓક્ટોબર સુધીમાં દેશમાં આશરે 15 લાખ ગાંસડી કપાસની આવક નોંધાઈ હતી. બીજી તરફ, ચાલુ સિઝનમાં કપાસનો વપરાશ આશરે 23 લાખ ગાંસડી રહેવાનો અંદાજ છે. દિવાળી બાદ મંડીઓમાં કપાસની આવક વધવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
કાપડ મિલોના ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડાની આશા
કપાસની આયાત પરની કસ્ટમ ડ્યૂટી મુક્તિ લંબાવવાથી ભારતીય કાપડ મિલોને વિદેશમાંથી કપાસ ખરીદવાનો વિકલ્પ મળશે. 11 ટકા કસ્ટમ ડ્યૂટી નહીં ચૂકવવી પડતાં આયાત ખર્ચમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. ખાસ કરીને નાની અને મધ્યમ કક્ષાની કાપડ મિલોને આ નિર્ણયથી રાહત મળવાની શક્યતા છે.
કાચા માલના ઊંચા ભાવને કારણે કાપડ ઉત્પાદકો પર સતત ખર્ચનું દબાણ રહે છે. આવી સ્થિતિમાં આયાત ડ્યૂટી મુક્તિથી ઉત્પાદન ખર્ચ નિયંત્રિત કરવામાં અને ભારતીય કાપડ તથા ગારમેન્ટ ઉદ્યોગની આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સ્પર્ધાત્મક ક્ષમતા વધારવામાં મદદ મળી શકે છે.
જોકે, વિદેશથી કપાસની આયાત વધવાથી સ્થાનિક બજારમાં પુરવઠો વધશે અને તેના પરિણામે સ્થાનિક કપાસના ભાવ પર દબાણ આવી શકે છે. આમ, કેન્દ્ર સરકારના આ નિર્ણયથી એક તરફ કાપડ ઉદ્યોગને રાહત મળવાની આશા છે, તો બીજી તરફ સ્થાનિક કપાસના ખેડૂતો અને બજાર પર તેની શું અસર થાય છે તે જોવું મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
