ઈરાને ભારતીય તેલ ટેન્કરોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવા દેવાનો ઇનકાર કર્યો ; ભારતનો બેકઅપ પ્લાન શું છે ?

ઈરાને ભારતીય તેલ ટેન્કરોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવા દેવાનો ઇનકાર કર્યો છે. આ ભારત માટે એક વ્યૂહાત્મક પડકાર ઉભો કરે છે, કારણ કે આ માર્ગ ભારતની મોટાભાગની ક્રૂડ ઓઇલ આયાતને સપ્લાય કરે છે

એસવીએન,નવી દિલ્હી 

ઇઝરાયલી-અમેરિકન હુમલામાં ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીના મૃત્યુ બાદ પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ સતત વધી રહ્યો છે. આ દરમિયાન, ઈરાને વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઉર્જા શિપિંગ માર્ગ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અંગે ચેતવણી જારી કરી છે. વિશ્વના ક્રૂડ ઓઇલ સપ્લાયનો લગભગ 20 ટકા આ સાંકડા દરિયાઈ માર્ગમાંથી પસાર થાય છે. પરંતુ જહાજો પર હુમલા અને સુરક્ષા ચેતવણીઓને કારણે, અહીં ટ્રાફિકમાં ભારે ઘટાડો થયો છે.
સમાચાર એજન્સીના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર , ગુરુવારે ઈરાન હોર્મુઝની સામુદ્રધુની ભારતીય તેલ ટેન્કરોને પસાર થવા દેવાનો ઇનકાર કર્યો છે. આ કટોકટી ભારત માટે એક મોટો વ્યૂહાત્મક પડકાર ઉભો કરે છે, કારણ કે તેના ક્રૂડ ઓઇલ અને LPG આયાતનો મોટો ભાગ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે. આ ક્ષેત્રમાં ડઝનબંધ ભારતીય જહાજો અને સેંકડો ભારતીય ખલાસીઓની હાજરીને ધ્યાનમાં રાખીને , નવી દિલ્હીએ બહુપક્ષીય રાજદ્વારી અને સુરક્ષા પ્રતિભાવ સક્રિય કર્યો છે. ચાલો જાણીએ કે ભારત પાસે હવે શું બેકઅપ પ્લાન છે…

ઈરાન સાથે સીધી રાજદ્વારી વાતચીત

• જોકે, ભારતીય તેલ ટેન્કરોના નાકાબંધી અંગે ઈરાન દ્વારા હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર નિવેદન બહાર પાડવામાં આવ્યું નથી. આવી સ્થિતિમાં, ભારત ઈરાન સાથે રાજદ્વારી વાતચીત ચાલુ રાખી શકે છે અને આ મુદ્દો ઉકેલાઈ શકે છે. તાજેતરમાં, ભારતના વિદેશ પ્રધાન એસ. જયશંકર અને ઈરાની વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચી વચ્ચેની વાતચીત બાદ, ઈરાને બે તેલ ટેન્કરોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવાની મંજૂરી આપી ત્યારે ભારતની સફળ રાજદ્વારીતા દર્શાવવામાં આવી હતી.

વૈશ્વિક શક્તિઓ સાથે બહુપક્ષીય જોડાણ

• ભારત ફક્ત રાજદ્વારી પર આધાર રાખતું નથી. તે આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારો સાથે સંપર્કમાં છે. આમાં રશિયન વિદેશ પ્રધાન સેર્ગેઈ લવરોવ , ફ્રેન્ચ વિદેશ પ્રધાન જીન-નોએલ બારોટ અને યુરોપિયન યુનિયનના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે ચર્ચાઓ શામેલ હતી. મુખ્ય દરિયાઈ માર્ગો ખોલવા અને વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠા પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

ઓપરેશન સંકલ્પ હેઠળ નૌકાદળ તૈનાત

• ભારતીય વેપારી જહાજોના સુરક્ષિત સ્થળાંતરની ખાતરી કરવા માટે, ભારત સરકારે ઓપરેશન સંકલ્પ હેઠળ અરબી સમુદ્ર અને ઓમાનના અખાતમાં યુદ્ધ જહાજો તૈનાત કર્યા છે , જે જહાજોના સલામત માર્ગમાં મદદ કરશે, તેમજ કોઈપણ હુમલા સામે સંરક્ષણ અને બદલો લેવાની કાર્યવાહી પૂરી પાડશે.

વેપારી જહાજો સુધી નૌકાદળના એસ્કોર્ટનો વિચાર

• મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર , ભારત હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ નજીક ફસાયેલા વેપારી જહાજોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવા માટે નૌકાદળ સુરક્ષા પૂરી પાડવાના વિકલ્પ પર વિચાર કરી રહ્યું છે.

યુદ્ધ જહાજો હાઇ એલર્ટ પર

• પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે, ભારતીય નૌકાદળે નિયમિત પેટ્રોલિંગ ઉપરાંત, વ્યૂહાત્મક વિસ્તારોમાં માર્ગદર્શિત-મિસાઇલ વિનાશક અને ફ્રિગેટ્સ તૈનાત કર્યા છે , જે કોઈપણ કટોકટીની સ્થિતિમાં તાત્કાલિક કાર્યવાહી માટે તૈયાર છે.

ઊર્જા સુરક્ષા માટે વૈકલ્પિક યોજનાઓ

• ભારત ઘણા વર્ષોથી મધ્ય પૂર્વમાંથી ક્રૂડ ઓઇલ પરની તેની નિર્ભરતા ઘટાડી રહ્યું છે. તે રશિયા , યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ , બ્રાઝિલ , ગુયાના અને નાઇજીરીયા સહિતના વૈકલ્પિક સ્ત્રોતોમાંથી તેની ખરીદી વધારી રહ્યું છે, જેમાં રશિયા તેનો સૌથી મોટો સપ્લાયર છે. આ દેશોમાંથી તેલ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થયા વિના સીધા હિંદ મહાસાગરમાં વહી શકે છે.

વ્યૂહાત્મક તેલ ભંડારનો ઉપયોગ

• જો પરિસ્થિતિ વધુ વણસે, તો ભારત તેના વ્યૂહાત્મક તેલ ભંડાર ખોલી શકે છે, જે દેશને ઘણા દિવસો સુધી ઊર્જા સંકટમાંથી બચવામાં મદદ કરશે. આનાથી ભારતને અન્ય વિકલ્પો પર વિચાર કરવા માટે સમય મળશે.