બૈજુ બાવરા: એક ભજન માટે મુસ્લિમ સંગીતકારે સ્ટુડિયોને ‘મંદિર’બનાવ્યું, ઓમ લખાવ્યું, ત્યારે મોહમ્મદ રફીએ ગાઈને અમર કરી દીધું

મન તડપત હરિ દર્શન કો આજ: ફિલ્મના આ ભજનની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તેને એક મુસ્લિમ સંગીતકાર નૌશાદ, એક મુસ્લિમ ગીતકાર શકીલ બદાઉની અને એક મુસ્લિમ પાર્શ્વ ગાયક મોહમ્મદ રફીએ મળીને પૂરી તન્મયતાથી સર્જ્યું હતું, જે ભારતની સામાજિક-સાંસ્કૃતિક એકતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે

નવી દિલ્હી:

બોલિવૂડ ઇતિહાસના સૌથી શ્રેષ્ઠ ભજનોમાંનું એક ભજન છે – ‘મન તડપત હરિ દર્શન કો આજ’. આ ભજન વર્ષ 1952માં આવેલી ફિલ્મ ‘બૈજુ બાવરા’નું છે. પરંતુ સૌથી ખાસ વાત એ છે કે આ પ્રખ્યાત ભજનને લખનાર, સંગીતમાં પિરોનાર અને મખમલી અવાજ આપનાર ત્રણેય મુસ્લિમ હતા. આ ગીતના રેકોર્ડિંગ માટે સ્ટુડિયોમાં તૈયાર કરવામાં આવેલો અનોખો માહોલ અત્યંત રસપ્રદ છે.

બૈજુ બાવરા: સંગીત જેણે ઇતિહાસ રચ્યું

વર્ષ 1952માં રિલીઝ થયેલી ફિલ્મ ‘બૈજુ બાવરા’ ભારત ભૂષણ અને મીના કુમારીના અભિનયથી સજ્જ હતી અને પોતાના જમાનામાં સુપર-ડુપર હિટ રહી હતી. આ ફિલ્મ સિનેમાઘરોમાં બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ અને કલાકારો માટે માઈલસ્ટોન બની ગઈ. વિજય ભટ્ટના દિગ્દર્શનમાં બનેલી આ ફિલ્મ મુઘલસમ્રાટ અકબરના સમયના સંગીતકાર તાનસેન અને યુવા સંગીતકાર બૈજુ વચ્ચેના સંઘર્ષની કહાની છે. બૈજુ પોતાના પિતાના મૃત્યુ માટે તાનસેનને દોષી માને છે અને સંગીતના મુકાબલા માટે પડકારે છે. આ ફિલ્મનું ચર્ચાસ્પદ ભજન તે જમાનામાં સૌ કોઈની જીભે રમતું હતું.

નૌશાદ, શકીલ બદાઉની અને રફીની ત્રિશક્તિનો જાદુ

ફિલ્મ ‘બૈજુ બાવરા’નું આ ભજન પ્રખ્યાત ગીતકાર શકીલ બદાઉનીએ લખ્યું હતું. તેને સંગીતકાર નૌશાદે પોતાના અદ્ભુત સંગીતથી સજાવ્યું હતું અને જાદુઈ અવાજના માલિક મોહમ્મદ રફીએ ખૂબ જ શ્રદ્ધાપૂર્વક ગાયું હતું.

રાગ માલકૌંસ પર આધારિત હતું ભજન

આ ભજનની ખાસિયત એ હતી કે સંગીતકાર નૌશાદે તેની ધૂન શાસ્ત્રીય સંગીતના ભાવુક કરી દેનારા ‘રાગ માલકૌંસ’ પર તૈયાર કરી હતી. આ રાગ ખાસ કરીને રાત્રે ગાવામાં આવે છે, જેના કારણે ભજન વધુ પ્રભાવશાળી બન્યું હતું.

ભજન ખાતર સ્ટુડિયોને બનાવ્યું મંદિર જેવું

સંગીતકાર નૌશાદ જાણતા હતા કે આ ભજન હિન્દુઓ માટે ખૂબ જ પવિત્ર છે. તેથી તેની પવિત્રતા જાળવવા માટે તેમણે રેકોર્ડિંગ સ્ટુડિયોમાં મંદિર જેવો માહોલ બનાવ્યો હતો. તમામ સંગીતકારોને પરંપરાગત વસ્ત્રોમાં આવવા સૂચના આપવામાં આવી હતી અને સ્ટુડિયોની દીવાલ પર મોટા અક્ષરોમાં ‘ઓં’ લખાવવામાં આવ્યું હતું.

મોહમ્મદ રફીએ કહ્યું હતું – આ અત્યંત પડકારજનક હતું

અનેક અહેવાલો મુજબ, ગાયક મોહમ્મદ રફીએ પોતે એક ઇન્ટરવ્યુમાં સ્વીકાર્યું હતું કે નૌશાદ સાહેબ સાથે પરફેક્શન લાવવા માટે આ ભજન તેમના કારકિર્દીના સૌથી કઠિન અને પડકારજનક ગીતોમાંથી એક હતું.