નવી માતાઓ માટે સ્તનપાન વિશે સાચી જાણકારી હોવી ખૂબ જ જરૂરી છે, જેથી તેઓ અજાણતાં ફેલાતી ગેરસમજો અને ડરથી દૂર રહી શકે.
નવી દિલ્હી
નવી માતા બનવું એ એક અદ્ભુત અનુભવ છે, પરંતુ તેની સાથે બાળકના ઉછેરને લઈને અનેક પ્રકારની મૂંઝવણો અને સવાલો પણ મનમાં ઘેરાય છે. ખાસ કરીને સ્તનપાન (બ્રેસ્ટફીડીંગ) ને લઈને સમાજમાં અનેક પ્રકારની વાતો પ્રચલિત હોય છે, જેમાંથી ઘણી બાબતો માત્ર અફવા કે ગેરસમજ જ હોય છે. પ્રસિદ્ધ ગાયનેકોલોજિસ્ટ ડૉ. મધુ ગોયલ દ્વારા સ્તનપાન વિશે ફેલાયેલી આવી જ કેટલીક ગેરસમજો અને તેના વાસ્તવિક સત્ય વિશે વિગતવાર માહિતી આપવામાં આવી છે, જે દરેક મહિલાએ જાણવી ખૂબ જ જરૂરી છે.
મિથ 1 – શરદી-ઉધરસમાં બ્રેસ્ટફીડ ન કરાવવું જોઈએ
સામાન્ય શરદી-ઉધરસ જેવી નાની-મોટી બીમારીઓમાં સ્તનપાન બંધ કરવાની બિલકુલ જરૂર હોતી નથી. ઉલટાનું, આ સમયગાળા દરમિયાન સ્તનપાન ચાલુ રાખવાથી બાળકના શરીરમાં માતાના દૂધ દ્વારા એન્ટીબોડીઝ અને અન્ય જરૂરી રક્ષણાત્મક તત્વો પહોંચતા રહે છે, જે રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે. અલબત્ત, આ દરમિયાન માતાએ સ્વચ્છતાનું વિશેષ ધ્યાન રાખવું પડે છે. બાળકને દૂધ પીવડાવતા પહેલા અને પછી હાથ સાબુથી ધોવા જોઈએ તેમજ ખાંસતી કે છીંકતી વખતે પૂરતી સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય છે.
મિથ 2 – બાળકને કદાચ બ્રેસ્ટફીડીંગ પસંદ નથી?
જો બાળક બરાબર લેચ (સ્તન પકડવા) કરી શકતું નથી અથવા દૂધ પીતી વખતે અસહજ અનુભવે છે, તો તેનો અર્થ એ નથી કે તેને મધર મિલ્ક પસંદ નથી. લેચિંગ એ એક એવી કુશળતા છે, જેને માતા અને બાળક બંને ધીમે-ધીમે સમય સાથે શીખે છે. ઘણીવાર બાળકને યોગ્ય પોઝિશન અથવા અટેચમેન્ટ માટે થોડી મદદની જરૂર હોય છે. આ સિવાય લેચિંગમાં મુશ્કેલી થવા પાછળ અન્ય શારીરિક કે ટેકનિકલ કારણો પણ હોઈ શકે છે. જો આવી સમસ્યા સર્જાય, તો તાત્કાલિક લેક્ટેશન સ્પેશિયાલિસ્ટની સલાહ લેવી ફાયદાકારક સાબિત થાય છે.
મિથ 3 – ઓફિસ શરૂ થતાં જ બ્રેસ્ટફીડીંગ બંધ કરી દેવું જોઈએ?
મેટરનિટી લીવ પૂરી થયા બાદ નોકરી પર પાછા ફરવાનો મતલબ એવો કદાચ નથી કે તમારે સ્તનપાન હંમેશ માટે બંધ કરી દેવું પડશે. વર્કિંગ મધર્સ માટે દૂધ પંપ દ્વારા કાઢીને તેને યોગ્ય પદ્ધતિથી સ્ટોર કરવાનો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ હોય છે. માતાની ગેરહાજરીમાં બાળકને આ સ્ટોર કરેલું દૂધ આપી શકાય છે અને ઘરે પરત ફર્યા બાદ માતા ફરીથી સીધું સ્તનપાન કરાવી શકે છે. આજના સમયમાં ઘણી કંપનીઓમાં વર્કિંગ મધર્સ માટે ખાસ સુવિધાઓ અને નીતિઓ પણ ઉપલબ્ધ હોય છે, જેના વિશે જાણકારી રાખવી જરૂરી છે.
મિથ 4 – સ્તનપાન કરાવતી વખતે કોઈપણ દવા ન લેવી જોઈએ?
આ એક સૌથી સામાન્ય ગેરસમજ છે કે સ્તનપાન કરાવતી માતાએ દરેક પ્રકારની દવાઓથી સદંતર દૂર રહેવું જોઈએ. વાસ્તવિકતા એ છે કે એવી ઘણી બધી દવાઓ છે જે બ્રેસ્ટફીડિંગ દરમિયાન તદ્દન સુરક્ષિત રીતે લઈ શકાય છે. અલબત્ત, કેટલીક દવાઓનું સેવન કરતી વખતે સાવચેતી રાખવાની જરૂર પડે છે અથવા ડૉક્ટર તેને ટાળવાની સલાહ આપે છે. તેથી, કોઈપણ બીમારીમાં દવા લેવાની જરૂર પડે ત્યારે ડૉક્ટરે પોતાની સ્તનપાનની સ્થિતિ વિશે અવગત કરાવવું અનિવાર્ય છે. પોતાની જાતે કોઈપણ ડૉક્ટરની સલાહ વગર જરૂરી સારવાર કે દવાઓ બંધ કરી દેવી હિતાવહ નથી.
