સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ શિપિંગ કોરિડોર: ભારત , પાકિસ્તાન , ઇરાક , મલેશિયા અને ચીન સહિત અનેક સરકારો તેહરાન સાથે સીધી શિપિંગ યોજનાઓ પર વાટાઘાટો કરી રહી છે, જ્યાં ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ ( IRGC) ના અધિકારીઓએ જહાજોને સુરક્ષિત રીતે પસાર થવા દેવા માટે એક પ્રાથમિક જહાજ નોંધણી પ્રણાલી સ્થાપિત કરી છે
એસવીએન,તેહરાન
ઇઝરાયલ અને અમેરિકા સાથેના યુદ્ધ વચ્ચે, ઈરાનને આપત્તિમાં તક મળી છે. ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં તેના પ્રાદેશિક પાણીમાં પસાર થવા માટે એક સુરક્ષિત શિપિંગ કોરિડોર બનાવ્યો છે, જે તેના લારાક ટાપુની આસપાસ ફરે છે. આ હેઠળ, ઈરાન ફક્ત કેટલાક પસંદગીના દેશોના જહાજોને પસાર થવાની મંજૂરી આપી રહ્યું છે અને દરેક જહાજ પાસેથી દરિયાઈ ટોલ ટેક્સ વસૂલ કરી રહ્યું છે. લોયડ્સ લિસ્ટ ઇન્ટેલિજન્સ ( LLI) એ જણાવ્યું છે કે સુરક્ષિત કોરિડોરમાંથી પસાર થવા માટે ઓછામાં ઓછા એક જહાજ પાસેથી 2 મિલિયન ડૉલર વસૂલવામાં આવ્યા છે, જ્યારે જહાજો પાસેથી 160 થી 180 મિલિયન ભારતીય રૂપિયા વસૂલવામાં આવી રહ્યા છે.
રિપોર્ટ અનુસાર, ભારત , પાકિસ્તાન , ચીન અને મલેશિયાએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી જહાજોના સુરક્ષિત માર્ગ અંગે સીધી વાતચીત કરી છે. LLI એ જણાવ્યું છે કે ઈરાન ભારતીય જહાજોને સલામત માર્ગ આપે છે ઈરાન આ પરિવહનને સરળ બનાવવા માટે એક નવો કોરિડોર સુરક્ષિત કરી રહ્યું છે, અને ટૂંક સમયમાં ઓછામાં ઓછા 20 ભારતીય જહાજોને આ માર્ગ દ્વારા પરિવહન કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી શકે છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પહેલાં હાલમાં વિખેરાયેલા તમામ ભારતીય જહાજોને ભેગા થવાનું કહેવામાં આવ્યું છે. આનો અર્થ એ છે કે યુદ્ધની વચ્ચે ઈરાન હવે નફો કમાઈ શકશે. અંદાજ સૂચવે છે કે આ પ્રયાસથી તે 73 બિલિયન ડૉલર કમાઈ શકે છે .
હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા જહાજો માટે ભારે ટોલ ટેક્સ
ભારત , પાકિસ્તાન , ઇરાક , મલેશિયા અને ચીન સહિત અનેક સરકારો શિપિંગ યોજનાઓ પર તેહરાન સાથે સીધી વાટાઘાટો કરી રહી છે. ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ ( IRGC) ના અધિકારીઓએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી જહાજો પસાર થવા દેવા માટે પ્રારંભિક જહાજ નોંધણી પ્રણાલી સ્થાપિત કરી છે. આનો અર્થ એ છે કે જહાજોએ પહેલા IRGC ની મંજૂરી મેળવવી પડશે અને પછી સુરક્ષિત માર્ગ આપવામાં આવશે.
આ હિલચાલની સીધી જાણકારી ધરાવતા ઘણા વિશ્વસનીય સ્ત્રોતોએ પુષ્ટિ આપી છે કે ઓછામાં ઓછા એક ટેન્કર ઓપરેટર હોર્મુઝની સામુદ્રધુની ઈરાનને પસાર થવા માટે ફી ચૂકવી છે. ઈરાની તપાસ અને રાજદ્વારી હસ્તક્ષેપ પછી ઘણા અન્ય ટેન્કરો પસાર થયા છે. અત્યાર સુધીમાં, ઓછામાં ઓછા નવ જહાજો “સુરક્ષિત” કોરિડોર દ્વારા સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થયા છે, જે ઈરાનના લારાક ટાપુ દ્વારા ઈરાની પ્રાદેશિક પાણીમાંથી પસાર થાય છે, જેનો ઉપયોગ IRGC નૌકાદળ અને બંદર સત્તામંડળ દ્વારા જહાજોના પસાર થવાની સીધી ચકાસણી કરવા માટે કરવામાં આવે છે.
જોકે, એવું પણ માનવામાં આવે છે કે આ પગલા પાછળ IRGC ની એક શક્તિશાળી યોજના છે. જો જહાજો આ માર્ગ પર મુસાફરી કરવાનું શરૂ કરે, તો અમેરિકા અને ઇઝરાયલ આ પ્રદેશ પર હુમલો કરશે નહીં, અને IRGC અહીંથી તેના લશ્કરી કાર્યવાહી કરી શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે ઈરાનને માત્ર ભારે ટોલ ટેક્સ જ નહીં મળે પરંતુ લશ્કરી હેતુઓ માટે આ વિસ્તારનો ઉપયોગ કરવા માટે એક સુરક્ષિત માર્ગ પણ મળશે.
ઈરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં નવી ચેકપોઇન્ટ બનાવે છે
આ કોરિડોર મૂળભૂત રીતે એક ચેકપોઇન્ટ હશે, જ્યાં જહાજો આવશે , IRGC પાસેથી મંજૂરી પ્રમાણપત્ર મેળવશે , ટોલ ચૂકવશે અને પછી આગળ વધશે. જો કે, ઈરાની અધિકારીઓ હજુ પણ કોરિડોરના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકી રહ્યા છે. કેસ-બાય-કેસ ચર્ચાઓ ચાલુ છે, પરંતુ લોયડ્સ લિસ્ટ માને છે કે IRGC આગામી દિવસોમાં જહાજોને મંજૂરી આપવા માટે વધુ ઔપચારિક પ્રક્રિયા શરૂ કરી શકે છે.
આ કોરિડોરનો ઉપયોગ કરતા જહાજોએ પહેલા IRGC ને જહાજની માલિકી અને કાર્ગોના ગંતવ્ય સ્થાન વિશે સંપૂર્ણ માહિતી પૂરી પાડવી પડશે . આ માહિતી ઈરાનની બહાર કાર્યરત ઈરાની-સંબંધિત વ્યક્તિઓ દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય ઈઝરાયલ અને અમેરિકા સાથે જોડાયેલા જહાજોને આ કોરિડોરનો ઉપયોગ કરતા અટકાવવાનો છે. 15 માર્ચે , ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ જણાવ્યું હતું કે આ કોરિડોર ઈઝરાયલ અને અમેરિકા સિવાય તમામ દેશો માટે ખુલ્લો છે. બે ભારતીય ધ્વજવાળા ગેસ ટેન્કર, શિવાલિક ( IMO: 9356892) અને નંદા દેવી ( IMO: 9232503), 13 માર્ચે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી બહાર નીકળ્યા હતા.
ભારતીય જહાજ પછી, એક પાકિસ્તાની જહાજ પણ દેખાયું.
ઓટોમેટિક આઇડેન્ટિફિકેશન સિસ્ટમ ( AIS) ડેટા વ્યાપક નથી, તેમ છતાં તે સૂચવે છે કે શિવાલિકે ઈરાનના લારાક ટાપુની આસપાસ એક અસામાન્ય રસ્તો અપનાવ્યો હતો અને ઈરાની પ્રાદેશિક પાણીમાંથી પસાર થયો હતો. આનો અર્થ એ થયો કે ભારતીય જહાજ કદાચ એ જ સુરક્ષિત કોરિડોરમાંથી પસાર થયું હશે જ્યાં ઈરાન હવે ટોલ ટેક્સ વસૂલવાનું છે. ભારતીય જહાજના પસાર થયા પછી, ઘણા અન્ય જહાજોએ આ ટૂંકો રસ્તો કાઢ્યો હોય તેવું લાગે છે , જેમાં ઈરાનથી આવતા છ બલ્ક કેરિયર્સ અને પાકિસ્તાની સરકારની માલિકીની અફ્રામેક્સ કરાચી ( IMO: 9903413)નો સમાવેશ થાય છે .
