ખારા પાણીમાંથી મળશે સ્વચ્છ અને અખૂટ ઊર્જા!

ફ્યુઝન એનર્જી માટે જરૂરી ટ્રિટિયમ ઇંધણ અલગ કરતી નવી ટેક્નોલોજી પર કેનેડાની બે કંપનીઓનું સંશોધન, ભવિષ્યમાં વીજ ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં આવી શકે મોટો બદલાવ

નવી દિલ્હી/ઓટાવા:

પ્રદૂષણમુક્ત અને અખૂટ ઊર્જાના સ્ત્રોત તરીકે ગણાતી ફ્યુઝન એનર્જીને વ્યવહારુ બનાવવા માટે વૈજ્ઞાનિકો સતત નવી ટેક્નોલોજી વિકસાવી રહ્યા છે. આ દિશામાં કેનેડાની બે કંપનીઓ – નેક્સ્ટ હાઇડ્રોજન અને ફ્યુઝન ફ્યુઅલ સાયકલ્સ – મળીને એવી અદ્યતન મશીન તૈયાર કરી રહી છે, જે ભારે પાણીમાંથી ફ્યુઝન રિએક્ટર માટે જરૂરી ટ્રિટિયમ ઇંધણને અલગ કરી શકશે. નિષ્ણાતોના મતે આ ટેક્નોલોજી સફળ થશે તો ભવિષ્યમાં સ્વચ્છ, સતત અને મોટા પાયે વીજ ઉત્પાદનનો માર્ગ વધુ સરળ બની શકે છે.

ફ્યુઝન ઊર્જા માટે ટ્રિટિયમનું મહત્વ

ફ્યુઝન એનર્જીને ભવિષ્યની સૌથી સ્વચ્છ ઊર્જા માનવામાં આવે છે. સૂર્યમાં જે પ્રક્રિયા દ્વારા ઊર્જાનું નિર્માણ થાય છે, તે જ સિદ્ધાંત પર ફ્યુઝન રિએક્ટર કાર્ય કરે છે. આ પ્રક્રિયા માટે ટ્રિટિયમ નામના વિશેષ પ્રકારના હાઇડ્રોજન આઇસોટોપની જરૂર પડે છે. ટ્રિટિયમનું ઉત્પાદન અને તેને સુરક્ષિત રીતે અલગ કરવાની પ્રક્રિયા અત્યાર સુધી જટિલ અને ખર્ચાળ રહી છે, તેથી નવી ટેક્નોલોજી આ ક્ષેત્રમાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.

નાની, આધુનિક અને વધુ કાર્યક્ષમ મશીન

રિપોર્ટ્સ અનુસાર નવી મશીન પરંપરાગત સિસ્ટમોની સરખામણીએ કદમાં ઘણી નાની હશે. તેમાં ગેસ અને પાણીને અલગ કરવાની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા મશીનની અંદર જ સંકલિત કરવામાં આવશે. પરિણામે મોટા ડ્રમ, લાંબી પાઇપલાઇન અને વધારાના સાધનોની જરૂર નહીં રહે. આ ડિઝાઇનને કારણે ઇંધણ લીક થવાની અથવા તેમાં અશુદ્ધિ ભળવાની શક્યતા પણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટશે.

વીજ ઉત્પાદન ઉદ્યોગને મળશે મોટો લાભ

નવી સિસ્ટમના ઉપયોગથી ફ્યુઝન પાવર પ્લાન્ટ સ્થાપિત કરતી કંપનીઓને ઇંધણ તૈયાર કરવાની જટિલ પ્રક્રિયામાંથી ઘણી રાહત મળશે. તેઓ વધુ ધ્યાન મુખ્ય ફ્યુઝન રિએક્ટરની કાર્યક્ષમતા વધારવા પર કેન્દ્રિત કરી શકશે. અહેવાલો મુજબ આ મશીન લગભગ 80 હજાર કલાક સુધી સતત કાર્ય કરી શકશે, જે તેના જાળવણી ખર્ચમાં ઘટાડો કરી કાર્યક્ષમતા વધારશે.

સ્વચ્છ ઊર્જા તરફ મહત્વપૂર્ણ પગલું

જો આ ટેક્નોલોજી વ્યાપારી ધોરણે સફળ થશે તો ફ્યુઝન એનર્જી હવામાન પર નિર્ભર રહેશે નહીં. સૂર્યઊર્જા કે પવનઊર્જાની જેમ દિવસ-રાત અથવા ઋતુઓના ફેરફારથી તેની કામગીરી પર અસર નહીં થાય અને વર્ષભર સતત વીજળીનું ઉત્પાદન શક્ય બનશે. સાથે જ કોલસો અને કુદરતી ગેસ જેવા અશ્મિભૂત ઇંધણનો ઉપયોગ ઘટવાથી કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો થઈ સ્વચ્છ પર્યાવરણને પ્રોત્સાહન મળશે.

હજુ વિકાસના તબક્કામાં ટેક્નોલોજી

જોકે આ ટેક્નોલોજી હજુ સંશોધન અને વિકાસના તબક્કામાં છે અને વ્યાપારી ઉપયોગ માટે ઉપલબ્ધ નથી. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ફ્યુઝન એનર્જીનું વ્યાપક ઉત્પાદન શરૂ થવામાં હજુ સમય લાગી શકે છે. તેમ છતાં ટ્રિટિયમને વધુ સુરક્ષિત, સરળ અને કાર્યક્ષમ રીતે અલગ કરવાની આ નવી પહેલ ભવિષ્યમાં વિશ્વને સ્વચ્છ, સુરક્ષિત અને લાંબા ગાળાની ઊર્જા ઉપલબ્ધ કરાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ બની શકે છે.