સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો નિર્ણય: હવે માત્ર ૧ વર્ષની વકાલત કરીને બની શકાશે જજ, જાણો નિયમોમાં શું બદલાવ આવ્યો છે

નવી દિલ્હી

જ્યુડિશિયલ સર્વિસ (Judicial Service)માં સિવિલ જજ બનવા માંગતા ઉમેદવારો માટે સુપ્રીમ કોર્ટે એક ખૂબ જ મોટો અને રાહતરૂપ નિર્ણય લીધો છે. કોર્ટે ભરતીના નિયમોમાં ફેરફાર કરીને જરૂરી લીગલ પ્રેક્ટિસની અવધિ ૩ વર્ષથી ઘટાડીને માત્ર ૧ વર્ષ કરી દીધી છે.

મુખ્ય મુદાઓ:

• સુપ્રીમ કોર્ટે સિવિલ જજની સીધી ભરતી માટે અનિવાર્ય ૩ વર્ષની પ્રેક્ટિસની શરતમાં ફેરફાર કર્યો છે.
• હવે માત્ર ૧ વર્ષની વકાલતનો અનુભવ ધરાવતા ઉમેદવારો પણ અરજી કરી શકશે.
• ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૭ સુધી લો ગ્રેજ્યુએટ્સ વગર પ્રેક્ટિસે પણ અરજી કરી શકશે.
• પસંદગી પામેલા ઉમેદવારોએ ૧ વર્ષ ટ્રેનિંગ અને ૧ વર્ષ ક્લર્કશિપ કરવી પડશે.

૧ વર્ષની પ્રેક્ટિસનો નવો નિયમ અને સંક્રમણ કાળ (Transition Period)

સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયાધીશ ઓગસ્ટીન જ્યોર્જ મસીહ અને ન્યાયાધીશ કે. વિનોદ ચંદ્રનની પીઠે આ મહત્ત્વનો ચુકાદો આપ્યો છે. અગાઉ મે ૨૦૨૫ના નિર્ણયમાં એન્ટ્રી-લેવલ ન્યાયિક સેવા માટે ૩ વર્ષનો વકાલતનો અનુભવ ફરજિયાત કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં હવે સુધારા કરવામાં આવ્યા છે.

ભવિષ્યમાં સિવિલ જજની ભરતી માટે ઉમેદવાર પાસે ઓછામાં ઓછી ૧ વર્ષની વેરિફાઇડ એક્ટિવ લૉ પ્રેક્ટિસ હોવી જરૂરી રહેશે. જો કે, માત્ર પરીક્ષા પાસ કરી લેવાથી સીધી નિયુક્તિ નહીં મળે.

નવા લૉ ગ્રેજ્યુએટ્સ માટે ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૭ સુધી વિશેષ છૂટ

લાઈવ લૉના અહેવાલ મુજબ, સુપ્રીમ કોર્ટે વચગાળાની વ્યવસ્થા (Transition Period) હેઠળ મોટી રાહત આપી છે:

• ૨૦ મે ૨૦૨૫ થી ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૭ સુધી બહાર પાડવામાં આવતી તમામ જ્યુડિશિયલ સર્વિસની ભરતીઓમાં લૉની ડિગ્રી ધરાવતા ઉમેદવારો કોઈપણ પૂર્વ વકાલત વગર પણ અરજી કરી શકશે.
• આ સમયગાળા દરમિયાન ઉમેદવારો પાસે ૧ વર્ષના પ્રેક્ટિસ સર્ટિફિકેટની માંગણી કરવામાં આવશે નહીં અને તેમની આ શરત પૂર્ણ થયેલી જ માનવામાં આવશે.

પસંદગી બાદ પ્રશિક્ષણ (Training) અને ક્લર્કશિપની પ્રક્રિયા

આ સમયગાળા દરમિયાન જે ઉમેદવારોની પસંદગી થશે, તેમને સીધી નિયુક્તિ આપવામાં આવશે નહીં. તેમણે નીચે મુજબની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડશે:

1. જ્યુડિશિયલ એકેડેમીમાં તાલીમ: સૌથી પહેલા તેઓએ ૧ વર્ષ સુધી સ્ટેટ જ્યુડિશિયલ એકેડેમીમાં ટ્રેની જ્યુડિશિયલ ઓફિસર તરીકે તાલીમ લેવી પડશે.
2. પ્રિન્સિપાલ ડિસ્ટ્રિક્ટ જજની દેખરેખ: તાલીમ બાદના પ્રથમ ૬ મહિના પ્રિન્સિપાલ ડિસ્ટ્રિક્ટ જજ અથવા હાયર જ્યુડિશિયલ સર્વિસના અધિકારીની દેખરેખ હેઠળ ક્લર્કશિપ કરવાની રહેશે.
3. હાઈકોર્ટના જજનું માર્ગદર્શન: બાકીના ૬ મહિના હાઈકોર્ટના વર્તમાન ન્યાયાધીશ (Sitting Judge) ના માર્ગદર્શન હેઠળ પ્રશિક્ષણ પૂરું કરવું પડશે.

આ નિર્ણયથી ન્યાયિક સેવાઓની તૈયારી કરી રહેલા નવા લૉ ગ્રેજ્યુએટ્સને મોટો ફાયદો થશે. હવે યુવાનોએ સિવિલ જજ બનવા માટે લાંબો સમય રાહ જોવી નહીં પડે અને તેઓ ઓછા સમયમાં જ ન્યાયિક પ્રક્રિયાનો હિસ્સો બની શકશે.