ઓટોમોબાઇલ ક્ષેત્રને સૌથી વધુ ફાયદો, FMCGમાં ભાવવધારાથી GST ઘટાડાનો લાભ આંશિક ધોવાયો; કપડાં અને હોટેલ ક્ષેત્રે મિશ્ર અસર
નવી દિલ્હી/મુંબઈ :
GST દરના તર્કસંગતીકરણને એક વર્ષ પૂર્ણ થયું છે ત્યારે વિવિધ ચીજવસ્તુઓના વધતા ભાવને કારણે કરમાં ઘટાડાથી ગ્રાહકોને મળેલો મોટો હિસ્સો હવે ધોવાઈ રહ્યો છે. ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓથી લઈને FMCG અને ઓટોમોબાઇલ સુધીના અનેક ક્ષેત્રોમાં શરૂઆતમાં ભાવ ઘટ્યા હતા, પરંતુ કોમોડિટી, કાચા માલ, ઊર્જા અને લોજિસ્ટિક્સના ખર્ચમાં વધારાને પગલે કિંમતો ફરી ધીમે ધીમે વધી રહી છે.
ઓટોમોબાઇલ ક્ષેત્રે GST ઘટાડાની સૌથી સ્પષ્ટ અસર
GST દરમાં ઘટાડા બાદ ઓટોમોબાઇલ ક્ષેત્રે ગ્રાહકોને શરૂઆતમાં સીધો લાભ મળ્યો હતો અને માંગમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો. ICRAના જણાવ્યા મુજબ ઓગસ્ટ 2026 સુધીના 11 મહિનામાં દેશમાં ઓટોમોબાઇલ રિટેલ વેચાણ 2.9 કરોડ યુનિટ સુધી પહોંચ્યું હતું, જે અગાઉના વર્ષ કરતાં 20 ટકા વધારે છે. પેસેન્જર વાહનોના રજિસ્ટ્રેશનમાં 22 ટકા, ટૂ-વ્હીલરમાં 20 ટકા, કોમર્શિયલ વાહનોમાં 19 ટકા અને ટ્રેક્ટરમાં 23 ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો.
ICRAના એક અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, GST દરના તર્કસંગતીકરણથી છેલ્લા 11-12 મહિનામાં ગ્રાહકોના વપરાશ અને ખરીદીના વલણને નોંધપાત્ર પ્રોત્સાહન મળ્યું છે. જોકે, ગયા સમયગાળાની નીચી સરખામણીની અસરથી પણ તાજેતરની વૃદ્ધિને ટેકો મળ્યો હોવાનું એક નિષ્ણાતે જણાવ્યું હતું.
વાહનોના ભાવમાં શરૂઆતનો ઘટાડો, બાદમાં ફરી વધારો
વાહનોના ભાવમાં પણ GST ઘટાડાની શરૂઆતની અસર જોવા મળી હતી. મારુતિ અલ્ટો K10 STD (O)ની કિંમત GST દરમાં ફેરફાર પહેલાં રૂ. 4.2 લાખ હતી, જે 22 સપ્ટેમ્બર, 2025 બાદ ઘટીને રૂ. 3.7 લાખ થઈ હતી અને હાલ પણ આ સ્તરે છે. બીજી તરફ મહિન્દ્રા સ્કોર્પિયો-N Z2ની કિંમત રૂ. 13.9 લાખથી ઘટીને રૂ. 13.2 લાખ થઈ હતી, પરંતુ હવે તે વધીને રૂ. 13.6 લાખ થઈ ગઈ છે.
FMCGમાં ભાવવધારાથી લાભ ઘટ્યો
ફાસ્ટ મૂવિંગ કન્ઝ્યુમર ગુડ્સ (FMCG) ક્ષેત્રમાં અનેક આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ પર GST 12 અથવા 18 ટકાથી ઘટાડીને 5 ટકા કરવામાં આવ્યો હતો. શરૂઆતમાં તેના પગલે સરેરાશ ભાવમાં આશરે 10 ટકાનો ઘટાડો થયો હતો. જોકે, કાચા માલ, ઊર્જા અને લોજિસ્ટિક્સના ખર્ચમાં વધારાને પહોંચી વળવા કંપનીઓએ ત્યારબાદ 6-7 ટકા સુધી ભાવ વધાર્યા છે.
એફએમસીજી પ્રોડક્ટસના એક નિષ્ણાતે જણાવ્યું હતું કે ગ્રાહકોને હજુ પણ 2-3 ટકાનો લાભ મળી રહ્યો છે. જોકે, ઇનપુટ કોસ્ટમાં મોંઘવારી યથાવત્ રહે તો દિવાળી નજીક કંપનીઓને ફરી ભાવ વધારવાની જરૂર પડી શકે છે.
GST ઘટાડાથી FMCGમાં માંગ કરતાં પરવડે તેવી સ્થિતિમાં વધારો
નેસ્લે ઇન્ડિયાએ GST ઘટાડાને વપરાશ માટે સકારાત્મક પ્રોત્સાહન ગણાવ્યું છે. જોકે, એક નિષ્ણાતના જણાવ્યા મુજબ, GST ઘટાડાથી FMCG ક્ષેત્રમાં માંગમાં મોટો ઉછાળો આવવાને બદલે વસ્તુઓ વધુ પરવડે તેવી બની હતી. GST ઘટાડાએ ખર્ચ વધારાની અસર સામે થોડી રાહત આપી, પરંતુ કેટેગરીના વપરાશમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો નથી.
કપડાં ક્ષેત્રે GSTનો લાભ નહીં, તહેવારોમાં ભાવ વધવાની શક્યતા
એપેરલ ક્ષેત્રમાં GSTના ફેરફારની અસર અલગ રહી છે. રૂ. 2,500થી વધુ કિંમતનાં કપડાં પર GST 12 ટકાથી વધારીને 18 ટકા કરવામાં આવ્યો છે. ક્લોથિંગ મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા સાથે સંકળાયેલા એક અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ GST 2.0ના સુધારા અથવા ઘટાડાની કિંમતો પર મોટી અસર જોવા મળી નથી.
તેમણે આ તહેવારી સીઝનમાં એપેરલના ઉત્પાદન ખર્ચમાં 8-10 ટકાનો વધારો થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી છે. જોકે, ઉત્પાદકો, બ્રાન્ડ્સ અને રિટેલર્સનો કેટલોક ખર્ચ પોતે ભોગવવાના કારણે ગ્રાહકો માટે ભાવવધારો 5-7 ટકા સુધી મર્યાદિત રહી શકે છે.
હોટેલ ક્ષેત્રે ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટનો પ્રશ્ન
મિડ-માર્કેટ હોટેલ ક્ષેત્રમાં પણ GSTના ફેરફારની અનિચ્છનીય અસર જોવા મળી છે. આ કેટેગરીમાં GST 12 ટકા અને ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ સાથેના માળખામાંથી 5 ટકા અને ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ વિના કરવામાં આવ્યો હતો. બીજી તરફ હોટેલના કેટલાક મુખ્ય ઇનપુટ પર ઊંચા દરે GST યથાવત્ રહેતા કંપનીઓના માર્જિન પર દબાણ આવ્યું છે.
