બોર્ડ પરીક્ષાઓ , NEET પરીક્ષાઓથી લઈને UPSC પરીક્ષાઓ સુધી, મહિલા વિદ્યાર્થીઓ છોકરાઓ કરતાં વધુ સારી કામગીરી બજાવે છે. શિક્ષણમાં પણ મહિલાઓએ પુરુષોને પાછળ છોડી દીધા છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારત સરકાર હવે STEM અભ્યાસક્રમોમાં મહિલા વિદ્યાર્થીઓ માટે બેઠકો વધારવાનું વિચારી રહી છે
એસવીએન,નવી દિલ્હી
શિક્ષણ મંત્રાલયના શાળા શિક્ષણ અને સાક્ષરતા વિભાગે દેશના લગભગ 66 શિક્ષણ બોર્ડના 2024-25ના પરિણામોનું વિશ્લેષણ કર્યું છે . શિક્ષણ બોર્ડના પરિણામોમાં ધોરણ 12 માં , 8 મિલિયન વિદ્યાર્થીઓએ 60 ટકા કે તેથી વધુ ગુણ મેળવ્યા હતા . તેમાંથી 4.28 મિલિયન છોકરીઓ અને 3.72 મિલિયન છોકરાઓ હતા. ધોરણ 10 માં , કુલ 9.2 મિલિયન વિદ્યાર્થીઓએ 60 ટકા કે તેથી વધુ ગુણ મેળવ્યા હતા , જેમાં 4.8 મિલિયન છોકરીઓ અને 4.4 મિલિયન છોકરાઓનો સમાવેશ થાય છે .
STEM માં છોકરીઓ માટે બેઠકો વધારવાની તૈયારીઓ
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોના પરિણામો પર નજર કરીએ તો, ઉચ્ચ ગુણ મેળવનારી છોકરીઓની ટકાવારી દર વર્ષે વધી રહી છે. 90% કે 95% થી વધુ ગુણ મેળવનારાઓમાં પણ છોકરીઓ વધુ છે . વધુમાં , તેઓ દેશની બે સૌથી મુશ્કેલ પરીક્ષાઓ: UPSC અને મેડિકલ પ્રવેશ પરીક્ષામાં પણ શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરે છે. નીટમાં પણ ટોપર્સની યાદીમાં છોકરીઓની સંખ્યા વધુ છે. આ વર્ષે, વિજ્ઞાન પ્રવાહમાં અભ્યાસ કરતી છોકરીઓ વધુ બોર્ડના પરિણામોમાં પાસ થઈ છે. 2022 માં પાસ થનાર કુલ વિદ્યાર્થીનીઓમાંથી 23.3 લાખ વિજ્ઞાન પ્રવાહની હતી , જે 2024 માં વધીને 28.1 લાખ થઈ ગઈ.
શાળા શિક્ષણ અને સાક્ષરતા વિભાગના સચિવ સંજય કુમારે જણાવ્યું હતું કે:
- બોર્ડ પરીક્ષાઓમાં છોકરીઓનું પ્રદર્શન સતત સુધરતું જાય છે.
- ડ્રોપ આઉટ થનારા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા જોઈએ તો, છોકરીઓની સંખ્યા છોકરાઓ કરતા ઓછી છે. માધ્યમિક સ્તરે, 14-18 વર્ષની વય જૂથમાં ડ્રોપ આઉટ થનારા છોકરાઓની સંખ્યા વધુ છે.
- ઉચ્ચ શિક્ષણમાં પણ, STEM ( વિજ્ઞાન , ટેકનોલોજી , એન્જિનિયરિંગ અને ગણિત) અભ્યાસક્રમોમાં કન્યા વિદ્યાર્થીઓ માટે બેઠકો વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કરવામાં આવી રહ્યું છે .
દેશની શાળાઓમાં 55% શિક્ષકો મહિલા
યુનિફાઇડ ડિસ્ટ્રિક્ટ ઇન્ફર્મેશન સિસ્ટમ ફોર એજ્યુકેશન પ્લસ ( UDISE+) ના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે દેશભરની શાળાઓમાં શિક્ષકોની સંખ્યા હવે 10.12 મિલિયન સુધી પહોંચી ગઈ છે, જેમાંથી 5.48 મિલિયન મહિલા શિક્ષકો છે. થોડા વર્ષો પહેલા, શાળાઓમાં મહિલા શિક્ષકોની સંખ્યા 50 ટકાથી ઓછી હતી. હવે, તેઓ પુરુષ શિક્ષકો કરતા વધારે છે. શાળાઓમાં શિક્ષકોની સંખ્યા 10 મિલિયનથી વધુ થવાથી એક સકારાત્મક અસર એ છે કે વિદ્યાર્થી-શિક્ષક ગુણોત્તર (PTR) માં પણ સુધારો થયો છે. શાળાઓમાં મહિલા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા વધીને 48.3 ટકા થઈ ગઈ છે .
