ભારતના પાણીથી ખાંડ બનાવી હવે ભારતને જ વેચવા પાકિસ્તાનની તૈયારી

સિંધુ જળ સંધિ મુદ્દે પાકિસ્તાનના દાવાઓ વચ્ચે ખાંડ નિકાસની માગ, 12 લાખ ટનથી વધુ વધારાનો સ્ટોક

નવી દિલ્હી:

ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સિંધુ જળ સંધિને લઈને સતત તણાવ ચાલી રહ્યો છે. પાકિસ્તાન એક તરફ પાણીની અછત માટે ભારતને જવાબદાર ઠેરવતું રહે છે, તો બીજી તરફ હવે ભારતને જ ખાંડ વેચવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. પાકિસ્તાનની શૂગર મિલ એસોસિએશને સરકાર પાસે દેશમાં ઉપલબ્ધ વધારાની ખાંડ ભારતને નિકાસ કરવાની મંજૂરી માગી છે. ખાસ વાત એ છે કે પાકિસ્તાનમાં ખાંડનું ઉત્પાદન કરવા માટે સિંધુ નદીના પાણીનો મોટા પાયે ઉપયોગ થાય છે.

પાકિસ્તાનમાં 12 લાખ ટનથી વધુ વધારાની ખાંડ

પાકિસ્તાની મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, દેશમાં 12 લાખ ટનથી વધુ ખાંડનો વધારાનો સ્ટોક છે. નવી શેરડીની સિઝન શરૂ થવાની તૈયારી વચ્ચે આ વધારાનો જથ્થો ખાંડ મિલો પર આર્થિક દબાણ વધારી રહ્યો છે. તેથી ઉદ્યોગ હવે આ સ્ટોકને વિદેશમાં વેચીને આવક મેળવવા માગે છે. ભારતે પણ લાંબા સમય બાદ ખાંડની આયાતને મંજૂરી આપી હોવાથી પાકિસ્તાની ઉદ્યોગને ભારતીય બજારમાં તક દેખાઈ રહી છે.

ખાંડના ઉત્પાદન સાથે ભારતના પાણીનું કનેક્શન

પાકિસ્તાનની આ માગને સિંધુ જળ સંધિના વિવાદ સાથે જોડીને જોવામાં આવી રહી છે. પાકિસ્તાન પોતાની પાણીની સમસ્યા માટે ભારતની નીતિઓને જવાબદાર ઠેરવે છે, પરંતુ બીજી તરફ શેરડી જેવી વધુ પાણી માગતી ખેતીમાંથી મોટા પ્રમાણમાં ખાંડનું ઉત્પાદન કરે છે.

શેરડીની એક એકર ખેતી માટે સમગ્ર સિઝન દરમિયાન અંદાજે 48થી 72 એકર-ફૂટ પાણીની જરૂરિયાત હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે. ઉપરાંત ખાંડને રિફાઇન કરવા માટે પણ પ્રતિ ટન આશરે 1,500થી 2,000 લિટર પાણીનો ઉપયોગ થાય છે. આ કારણે પાકિસ્તાનની ખાંડ નિકાસને લઈને ભારત તરફથી એવો તર્ક આપવામાં આવે છે કે તે પરોક્ષ રીતે પાણીની નિકાસ સમાન છે.

સિંધુના પાણી પર પાકિસ્તાનનો આક્ષેપ

છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં પાકિસ્તાને પાણીની અછત અંગે અનેક વખત ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. પાકિસ્તાનમાં સિંધુ નદી અને તેની સહાયક નદીઓનું પાણી કૃષિ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. પાકિસ્તાનનો આક્ષેપ છે કે ભારત દ્વારા સિંધુ જળ સંધિ અંગે લેવાયેલા પગલાંથી તેના પાણીના હિતોને અસર થઈ રહી છે. ભારત જોકે પાકિસ્તાનના આ દાવાઓને અલગ દૃષ્ટિકોણથી જુએ છે અને પાકિસ્તાનમાં પાણીના ઉપયોગ તથા પાકની પસંદગી અંગે પણ સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે.

79.58 લાખ ટન સુધી ખાંડ ઉત્પાદનનો અંદાજ

પાકિસ્તાનના ફેડરલ બોર્ડ ઓફ રેવન્યુના આંકડા અનુસાર, વર્તમાન સિઝનમાં દેશમાં 75 લાખ મેટ્રિક ટનથી વધુ ખાંડનું ઉત્પાદન થયું છે. શૂગર બીટના ઉત્પાદનને સામેલ કરવામાં આવે તો કુલ ઉત્પાદન આશરે 79.58 લાખ મેટ્રિક ટન સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે. બીજી તરફ પાકિસ્તાનની વાર્ષિક સ્થાનિક ખાંડની ખપત આશરે 66.38 લાખ મેટ્રિક ટન છે.

વધારાની ખાંડ વેચીને 600 મિલિયન ડોલરની કમાણીની આશા

પાકિસ્તાની ખાંડ ઉદ્યોગનું માનવું છે કે વધારાના સ્ટોકને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં વેચવાથી દેશને વિદેશી ચલણ મળી શકે છે. ઉદ્યોગ દ્વારા અંદાજ લગાવવામાં આવ્યો છે કે વધારાની ખાંડની નિકાસથી આશરે 600 મિલિયન ડોલર સુધીની વિદેશી કમાણી થઈ શકે છે. હવે નજર એ વાત પર છે કે પાકિસ્તાન સરકાર ભારતને ખાંડ નિકાસ કરવાની આ માગને મંજૂરી આપે છે કે નહીં.

ભારત માટે પાકિસ્તાની ખાંડનો કેટલો વિકલ્પ?

ભારતીય બજારમાં પાકિસ્તાની ખાંડની એન્ટ્રી માત્ર વેપારનો મુદ્દો નથી, પરંતુ તે બંને દેશો વચ્ચેના રાજદ્વારી અને આર્થિક સંબંધોની દૃષ્ટિએ પણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. સિંધુ જળ સંધિને લઈને બંને દેશો વચ્ચે મતભેદો ચાલુ હોવા છતાં પાકિસ્તાની ખાંડ ઉદ્યોગ ભારત જેવા મોટા બજાર તરફ નજર રાખી રહ્યો છે. હવે સરકારના નિર્ણયથી સ્પષ્ટ થશે કે આ પ્રસ્તાવ માત્ર ઉદ્યોગની માગ બની રહે છે કે વાસ્તવિક વેપારમાં પરિવર્તિત થાય છે.