ભારતમાં પ્રથમ વખત શરૂ થઈ ‘ઇમોશન્સ લેબ’: કતારના ચિલ્ડ્રન્સ મ્યુઝિયમ ‘દાદુ’ અને રિલાયન્સ ફાઉન્ડેશનના સહયોગથી વંચિત સમુદાયના ૧૦૦થી વધુ બાળકો માટે ખાસ ‘ESA ડેઝ’નું આયોજન; ૨ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ સુધી ખુલ્લી રહેશે.
મુંબઈ:
બાળકોમાં ભાવનાત્મક સાક્ષરતા (Emotional Literacy) અને સામાજિક-ભાવનાત્મક વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ભારતમાં એક અનોખી પહેલની શરૂઆત કરવામાં આવી છે. નીતા મુકેશ અંબાણી કલ્ચરલ સેન્ટર (NMACC), રિલાયન્સ ફાઉન્ડેશન અને કતારના ચિલ્ડ્રન્સ મ્યુઝિયમ ‘દાદુ’ (Dadu) ના સંયુક્ત ઉપક્રમે મુંબઈમાં ‘ઇમોશન્સ લેબ’ (Emotions Lab) ખુલ્લી મૂકવામાં આવી છે.
આ લેબના ખાસ ઓપનિંગ પ્રસંગે રિલાયન્સ ફાઉન્ડેશનના ડિરેક્ટર સુશ્રી ઈશા અંબાણીએ હાજરી આપી હતી અને વંચિત સમુદાયના (Under-resourced communities) ૧૦૦થી વધુ બાળકો સાથે સમય વિતાવ્યો હતો. ઈશા અંબાણીએ બાળકો સાથે મળીને ઇન્ટરેક્ટિવ પ્રદર્શનો નિહાળ્યા હતા અને રમત-ગમતના સુરક્ષિત વાતાવરણમાં પોતાની લાગણીઓને ઓળખવા, સમજવા અને વ્યક્ત કરવાના આ અનોખા પ્રયોગનો અનુભવ લીધો હતો.
શીખવાની પ્રક્રિયા એક સાહસ હોવી જોઈએ: ઈશા અંબાણી
આ ભવ્ય લોન્ચિંગ પ્રસંગે વાત કરતા રિલાયન્સ ફાઉન્ડેશનના ડિરેક્ટર ઈશા અંબાણીએ જણાવ્યું હતું કે, “અમારું માનવું છે કે શીખવાની પ્રક્રિયા રમતિયાળ અને જિજ્ઞાસાથી ભરેલું એક સાહસ હોવી જોઈએ. ભારતના યુવા મગજો માટે ‘ઇમોશન્સ લેબ’ લાવવા માટે કતારના મ્યુઝિયમ ‘દાદુ’ સાથેની અમારી ભાગીદારીને આગળ વધારતા અમે ખૂબ જ રોમાંચિત છીએ. બાળકો માટે નાની ઉંમરે ક્લાસરૂમની અંદર અને બહાર ભાવનાત્મક બુદ્ધિમત્તા (Emotional Intelligence) કેળવવી ખૂબ જ જરૂરી છે. અમારા ‘એજ્યુકેશન એન્ડ સ્પોર્ટ્સ ફોર ઓલ’ (ESA) અભિયાન હેઠળ આ ખાસ પ્રદર્શન તમામ બાળકો માટે શૈક્ષણિક અનુભવો સુલભ બનાવવાની અમારી પ્રતિબદ્ધતાને દર્શાવે છે.”
શું છે ‘ઇમોશન્સ લેબ’ અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
- બચપન ફેસ્ટિવલનો ભાગ: આ લેબને NMACC ના વાર્ષિક ‘બચપન ફેસ્ટિવલ’ના એક ભાગ તરીકે મુંબઈ લાવવામાં આવી છે, જે ખાસ કરીને ૫ થી ૧૧ વર્ષના બાળકો અને તેમના પરિવારો માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે.
- યેલ સેન્ટરનો ‘મૂડ મીટર’ નિયમ: આ પ્રદર્શન યેલ સેન્ટર ફોર ઇમોશનલ ઇન્ટેલિજન્સ દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલા ‘મૂડ મીટર’ (Mood Meter) પર આધારિત છે. આ સાધન દ્વારા બાળકો ભાવનાત્મક બુદ્ધિના ૫ મુખ્ય કૌશલ્યો શીખે છે: લાગણીઓને ઓળખવી, સમજવી, લેબલ આપવું, વ્યક્ત કરવું અને તેનું નિયમન કરવું.
- પ્રેક્ટિકલ પ્રવૃત્તિઓ: લેબમાં બાળકો ચહેરાના હાવભાવ અને શારીરિક ભાષા (Body Language) દ્વારા લાગણીઓને ઓળખતા શીખે છે. આ ઉપરાંત બાળકોને ‘NMACC આર્ટ વોક’ પણ કરાવવામાં આવી હતી, જેનાથી તેમની સર્જનાત્મકતા ખીલે.
ભવિષ્યમાં આંગણવાડીઓ સુધી પહોંચશે આ પહેલ
રિલાયન્સ ફાઉન્ડેશનની ‘વી કેર’ (We Care) ફિલસૂફી હેઠળ સંચાલિત ESA કાર્યક્રમનો હેતુ દરેક પૃષ્ઠભૂમિના બાળકોને શિક્ષણ, રમતગમત અને પ્રાયોગિક શિક્ષણની તકો પૂરી પાડીને સશક્ત બનાવવાનો છે. વર્ષ ૨૦૨૫ માં યોજાયેલા ‘લાઇટ એટલિયર’ પ્રદર્શનની ભવ્ય સફળતા (૧૩,૦૦૦ થી વધુ બાળકોની ભાગીદારી) બાદ આ શ્રેણીનું આ બીજું પ્રદર્શન છે. NMACC ખાતે આ પ્રદર્શન પૂર્ણ થયા બાદ, ‘ઇમોશન્સ લેબ’ને ભારતભરની શાળાઓ અને આંગણવાડીઓમાં લઈ જવામાં આવશે, જેથી અંતરિયાળ અને વંચિત વિસ્તારોના બાળકો પણ આનો લાભ લઈ શકે.
આ અદભુત પ્રદર્શન NMACC ખાતે ૨ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ સુધી સામાન્ય જનતા, શાળાના બાળકો અને સ્થાનિક સંસ્થાઓ માટે ખુલ્લું રહેશે.
