ગીરના એશિયાટિક સિંહોના સંરક્ષણની ગાથા રજૂ કરતી ‘ગીર કી અમૂલ્ય ધરોહર’ ડોક્યુમેન્ટ્રી

વિશ્વ સિંહ દિવસ નિમિત્તે રાજ્યસભા સાંસદ પરિમલ નથવાણીએ ડોક્યુમેન્ટ્રી રજૂ કરી; સિંહણો, માલધારી સમુદાય અને વનકર્મીઓની ભૂમિકા પર વિશેષ પ્રકાશ

અમદાવાદ

વિશ્વ સિંહ દિવસ 2026 નિમિત્તે રાજ્યસભાના સાંસદ પરિમલ નથવાણીએ ગીરના એશિયાટિક સિંહોના સંરક્ષણની ઐતિહાસિક યાત્રા રજૂ કરતી ‘ગીર કી અમૂલ્ય ધરોહર’ નામની ડોક્યુમેન્ટ્રી પ્રસ્તુત કરી છે. ડોક્યુમેન્ટ્રીમાં એશિયાટિક સિંહોના સંરક્ષણની સફળ ગાથા, સ્થાનિક સમુદાયોના સહયોગ તેમજ સિંહોના કુદરતી આવાસને સુરક્ષિત રાખવા માટે વન વિભાગના અધિકારીઓ અને અગ્રિમ હરોળના કર્મચારીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા પ્રયાસોને ઉજાગર કરવામાં આવ્યા છે.

સિંહણોની ભૂમિકા પર વિશેષ ભાર

ડોક્યુમેન્ટ્રીમાં ગીરના ભવ્ય એશિયાટિક સિંહને શ્રદ્ધાંજલિ આપવાની સાથે સિંહણોની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. સિંહબાળોના ઉછેરથી લઈને આગામી પેઢીના સંવર્ધન સુધી સિંહણો મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. એશિયાટિક સિંહોની વધતી જતી વસ્તીના કેન્દ્રમાં સિંહણો અને તેમના બચ્ચાંનું સુરક્ષિત વાતાવરણમાં જીવન મહત્ત્વનું છે.

માલધારી સમુદાય સાથે પેઢીઓ જૂનું સહઅસ્તિત્વ

ફિલ્મમાં ગીરના વન્યજીવો અને માલધારી સમુદાય વચ્ચેના પેઢીઓ જૂના સહઅસ્તિત્વને પણ દર્શાવવામાં આવ્યું છે. સાથે જ વન અધિકારીઓ, ટ્રેકર્સ અને અગ્રિમ હરોળના કર્મચારીઓની કામગીરીને રેખાંકિત કરવામાં આવી છે. સંવર્ધન વિસ્તારોને માનવ ખલેલથી બચાવવા તથા સિંહોના કુદરતી આવાસનું જતન કરવા માટે કરવામાં આવતા પ્રયાસોએ સિંહોના પ્રજનન અને વિસ્તાર વધારવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે.

એક દાયકામાં સિંહોની સંખ્યામાં 70 ટકાનો વધારો

ગુજરાતમાં એશિયાટિક સિંહ સંરક્ષણની સફળતાનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે છેલ્લા એક દાયકામાં સિંહોની વસ્તીમાં 70 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. વર્ષ 2025માં સિંહોની સંખ્યા વધીને 891 થઈ હતી, જ્યારે પુખ્ત સિંહણોની સંખ્યા 330 સુધી પહોંચી હતી. સિંહોનું રહેઠાણ હવે સૌરાષ્ટ્રના 11 જિલ્લાઓના 58 તાલુકાઓમાં આશરે 35,000 ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તારમાં વિસ્તર્યું છે.

બરડા વિસ્તાર બની રહ્યો છે સિંહોનું બીજું ઘર

ગીર ઉપરાંત બરડા વન વિસ્તાર પણ એશિયાટિક સિંહો માટે નવા આવાસ તરીકે ઉભરી રહ્યો છે. આ સિંહોની અનુકૂલનક્ષમતા અને સંરક્ષણ પ્રયાસોની સફળતાને દર્શાવે છે. જોકે, સિંહોની વધતી સંખ્યા અને વિસ્તાર સાથે તેમના સુરક્ષિત સહઅસ્તિત્વની જવાબદારી પણ વધી રહી છે. સિંહોના વિસ્તારમાં બિનજરૂરી દખલ, ઉશ્કેરણી કે પજવણી ટાળવી અને તેમના કુદરતી વર્તન માટે જરૂરી અવકાશ જાળવી રાખવો અત્યંત જરૂરી છે.

‘આ સંરક્ષણ યાત્રાને નજીકથી જોઈ છે’

પરિમલ નથવાણીએ જણાવ્યું હતું કે એશિયાટિક સિંહોના સંરક્ષણમાં મળેલી સફળતા વન અધિકારીઓ અને અગ્રિમ હરોળની ટીમોના અવિરત સમર્પણનું પરિણામ છે. સંશોધકો અને સ્થાનિક સમુદાયોના સહયોગથી એશિયાટિક સિંહો માટે વધુ સુરક્ષિત ભવિષ્યનું નિર્માણ થયું છે.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે તેઓ છેલ્લા 35 વર્ષથી વધુ સમયથી ગીરની મુલાકાત લેતા રહ્યા છે અને આ સમગ્ર સંરક્ષણ યાત્રાને નજીકથી નિહાળી છે. હવે સિંહોનો વિસ્તાર સતત વધી રહ્યો હોવાથી આગામી તબક્કામાં સિંહો અને તેમના પ્રાઈડના સંરક્ષણ પર વધુ ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.

સહઅસ્તિત્વ જ સંરક્ષણની ચાવી

નથવાણીએ જણાવ્યું કે સિંહોના આવાસનું રક્ષણ, તેમના વિસ્તારનું સન્માન અને માનવ-વન્યજીવ સહઅસ્તિત્વ અંગે લોકોમાં જવાબદારીની ભાવના વિકસાવવી જરૂરી છે. ‘ગીર કી અમૂલ્ય ધરોહર’ ડોક્યુમેન્ટ્રી દ્વારા તેઓ આ સંરક્ષણ યાત્રાને દસ્તાવેજીકૃત કરવાની સાથે આવનારી પેઢીઓ સુધી એશિયાટિક સિંહોના સંરક્ષણની જવાબદારી પહોંચાડવા માગે છે.